ABD, Venezuela’nın sivil ve askerî hedeflerine yönelik “son derece ağır bir askerî saldırı” düzenledi. Caracas yönetimi, saldırıların başkent Caracas’ın yanı sıra Miranda, Aragua ve La Guaira eyaletlerini kapsadığını açıkladı; aynı süreçte Devlet Başkanı Nicolás Maduro ve eşinin kaçırıldığı bildirildi.
Venezuela Bolivarcı Cumhuriyeti, saldırıların Birleşmiş Milletler Şartı’nın devletlerin egemenliği, hukuki eşitliği ve güç kullanımının yasaklanmasına ilişkin temel hükümlerini ihlal ettiğini vurguladı. Açıklamada, bu eylemlerin yalnızca Venezuela’yı değil, Latin Amerika ve Karayipler’de barış ve istikrarı da doğrudan tehdit ettiği belirtildi.
Hükümet, saldırının amacının Venezuela’nın petrol ve madenler başta olmak üzere stratejik kaynaklarına el koymak ve ülkenin siyasal bağımsızlığını zor yoluyla kırmak olduğunu açıkladı. Caracas yönetimi, BM Şartı’nın 51. maddesi uyarınca meşru savunma hakkını saklı tuttuğunu ilan ederken, Bolivarcı Hükümet halkı seferberliğe çağırdı ve konuyu BM Güvenlik Konseyi ile CELAC gündemine taşıdı.
Bildiri, Hugo Chávez’in şu sözleriyle sona erdi:
“Yeni zorluklar ne kadar büyük olursa olsun, yurtseverlerin cevabı birlik, mücadele, savaşım ve zaferdir.” (TeleSur, 01.03.2026 – İspanyolcadan çeviri)
Emperyalizmin Güncel Yüzü ve Devlet Egemenliğinin Tasfiyesi
Bir Politik Teori Okuması
Yukarıda özetlenen gelişmelerin anlaşılabilmesi için Marksist emperyalizm teorisine başvurmak zorunludur. Uzun yıllar boyunca, dünya siyasetindeki her gelişmenin arkasında ABD emperyalizmi aranmaması gerektiği savunuldu. Ancak küresel bütünleşme süreçlerinin, ABD tarafından kendi emperyalist hedefleri doğrultusunda nasıl araçsallaştırıldığı, Venezuela’da yaşanan krizle birlikte inkâr edilemez bir gerçek hâline gelmiştir.
Bu kriz, klasik anlamda bir “dış politika gerilimi” ya da “otoriter rejim–demokrasi” çatışması olarak kavranamaz. Aksine, emperyalizmin 21. yüzyıldaki işleyiş biçimini tüm çıplaklığıyla açığa vuran yapısal bir örnek ile karşı karşıyayız. Devlet başkanının fiilî olarak etkisizleştirildiği (kaçırıldığı) varsayımı doğru kabul edildiğinde, burada söz konusu olan basit bir rejim değişikliği operasyonu değil; egemenliğin zor yoluyla yeniden yapılandırılmasıdır.
Emperyalizm Bir “Tercih” Değil, Bir Zorunluluktur
Lenin’in tekelci kapitalizm ve finans kapital çözümlemesi, Venezuela’daki krizi anlamak için hâlâ en güçlü teorik çerçevelerden birini sunmaktadır. Tekelci kapitalizm, finans kapitalin egemenliği ve dünyanın yeniden paylaşımı, Venezuela örneğinde güncelliğini korumaktadır.
Venezuela’nın petrol ve madenleri, yalnızca ekonomik kaynaklar değil; küresel enerji rejiminin, fiyatlandırma mekanizmalarının ve jeopolitik güç dengelerinin kilit unsurlarıdır. Bu nedenle Caracas üzerindeki baskı, “yanlış bir politika tercihi”ne verilen tepki değil; küresel sermayenin yeniden paylaşım ihtiyacının siyasal ifadesidir.
Yaptırımlar, finansal abluka ve askerî kuşatma bu sürecin farklı momentleridir. Lenin’in işaret ettiği gibi, sermaye ihracının ve rant erişiminin tıkandığı noktada askerî müdahale devreye girer.
Mülksüzleştirme Yoluyla Birikim ve Zorun Normalleşmesi
David Harvey’in “mülksüzleştirme yoluyla birikim” kavramı, emperyalizmin güncel biçimlerini anlamada kritik önemdedir. Venezuela örneğinde askerî baskı, yaptırımlar ve liderliğin etkisizleştirilmesi, kamusal mülkiyetin tasfiyesine yönelik birikim stratejilerinin parçası olarak ortaya çıkmaktadır.
Nasıl ki ulusal düzeyde kamu sektörünün tasfiyesi uluslararası sermayenin talanını kolaylaştırıyorsa, küresel düzeyde de kamusal mülkiyetin varlığı, sermayenin kriz dönemlerinde ihtiyaç duyduğu el koyma mekanizmalarını engeller. Bu durumda çözüm reform değil; uluslararası hukukun çiğnenmesi, egemenliğin hiçe sayılması ve askerî zorun devreye sokulmasıdır.
Devlet başkanının etkisizleştirilmesi bu bağlamda istisnai bir uygulama değil; mülkiyet rejimini yeniden kurmaya yönelik stratejik bir eşik hamledir. Hedef birey değil, kamu kaynakları üzerindeki tasarruf kapasitesidir.
Venezuela’ya Saldırı: Çevreyi Disipline Etme Girişimi
Samir Amin’in merkez–çevre çözümlemesi, Venezuela’ya yönelik saldırının anlamını daha da berraklaştırır. Venezuela’nın “suçu”, yalnızca petrol politikası değildir; dünya piyasasına koşulsuz eklemlenmeyi reddetmesi, yani sınırlı da olsa bir kopuş denemesidir.
Trump’ın saldırılar sonrasında “Venezuela petrolünü artık Amerikan şirketleri yönetecek” açıklaması, müdahalenin gerçek niyetini açıkça ortaya koymuştur. Merkez açısından asıl tehlike Venezuela’nın kendisi değil; emsal oluşturma ihtimalidir. Eğer bir çevre ülkesi enerji gelirlerini ulusal kalkınma ve toplumsal yeniden dağıtım için kullanabiliyorsa, bu başka ülkeler için de mümkün hâle gelir. Emperyalist disiplin tam da bu noktada devreye girer.
Egemenlik Anti-Emperyalist Bir Meseledir
Venezuela krizi, egemenliğin soyut bir hukuk ilkesi değil; sınıfsal ve maddi bir mücadele alanı olduğunu bir kez daha göstermektedir. Emperyalizm bugün yalnız pazarları değil, devletleri doğrudan yeniden yapılandırmayı hedeflemektedir.
Devlet liderlerinin (Maduro, Muammer Kaddafi, Saddam Hüseyin) devre dışı bırakılması, yaptırımlar ve askerî tehditler; küresel sermaye birikiminin önündeki siyasal ve toplumsal engellerin kaldırılmasına yöneliktir. Amaç, emperyalist egemenliği sınırlandıran tüm bariyerlerin kökünden kazınmasıdır.
Bu nedenle Venezuela’da yaşananlar yalnızca Venezuela’yı değil; az ve orta gelişmiş ülkelerin bağımsız kalkınma fikrinin geleceğini ilgilendirmektedir. Emperyalizmin kışkırttığı faşizm, ırkçılık ve yeni-sömürgecilik, bugün tüm çıplaklığıyla varlığını sürdürmektedir.
