BENİM DOSTUM FIDEL- Çeviri

Toplumsal adalet için en kararlı biçimde mücadele eden ve yeryüzünün ezilenleriyle en fazla dayanışma gösteren isimlere adanmış dünya panteonunda, Fidel Castro’nun – eleştirmenlerinin hoşuna gitse de gitmese de – özel ve merkezi bir yeri vardır.

Fidel’i 1975’te tanıdım. Uzun yıllar boyunca görüşmelerimiz, Küba’da yaptığım gazetecilik çalışmaları ya da katıldığım kongreler vesilesiyle, profesyonel bir çerçevede gerçekleşti. Zamanla ilişkimiz derinleşti. Beni kimi zaman Devrim Sarayı’ndaki ofisinde akşam yemeğine davet eder, saatlerce dünyanın gidişatı üzerine konuşurduk. Bazen de Latin Amerika solundan kimi liderlerle ilgili değerlendirme yapmam için bana gizli görevler verirdi.

Hugo Chávez hakkında ilk olumlu izlenimleri bana aktaran da oydu. Chávez, 1992’deki darbe girişimi nedeniyle o yıllarda dünya solunun önemli bir kısmı için kuşkuyla karşılanan bir figürdü. Fidel, onu tanımamı ve desteklememi önerdi.

2003’te Fidel’le Yüz Saat kitabını yapmaya karar verdiğimizde, beni haftalar süren yolculuklarına eşlik etmeye davet etti. Küba’da ve yurtdışında, kayıtlı ya da kayıtsız, güncel gelişmelerden tarihsel deneyimlere kadar her konuda uzun sohbetler yaptık. Bu görüşmeleri daha sonra hafızamdan notlara döktüm. 2003–2006 arasında, kitabı ilerletmek için düzenli aralıklarla yeniden buluştuk.

Bu süreçte, kamuoyunda pek bilinmeyen, daha içe dönük bir Fidel’i tanıdım. Son derece nazik, dikkatle dinleyen, çalışma arkadaşlarına özen gösteren biriydi. Hiçbir zaman sesini yükselttiğini ya da emir verdiğini duymadım. Sade bir hayat sürüyordu: mütevazı bir ortam, ölçülü beslenme, neredeyse keşişvari bir yaşam disiplini.

Çalışma temposu olağanüstüydü. Günü çoğu zaman sabaha karşı bitirir, yalnızca birkaç saat uyurdu. Buna rağmen erken kalkar, seyahatler ve toplantılar arasında durmaksızın çalışırdı. Genç ve yetenekli yardımcıları gün sonunda tükenirken, o aynı enerjiyle düşünmeye ve üretmeye devam ederdi.

Fidel için düşünmek bir eylem biçimiydi. Sürekli bilgi ister, ayrıntılara büyük önem verirdi. Proje belirlendiğinde, maddi engelleri sorun etmezdi. Coşkusu çevresindekileri de harekete geçirir, fikirler kısa sürede somut sonuçlara dönüşürdü.

Hitabet yeteneği yalnızca meydan konuşmalarında değil, gündelik sohbetlerde de etkileyiciydi. Düşünce biçimi dallanıp budaklanır, bir konudan diğerine geçer, ama sonunda mutlaka ana fikre geri dönerdi. Tartışmadan kaçınmaz, aksine onu teşvik ederdi. Kötü niyet ve nefretten başka hiçbir şeye tahammülsüzlüğü yoktu.

Az sayıda insan hayattayken efsaneye dönüşür. Fidel bunlardan biridir. 1950’lerde, Soğuk Savaş’ın gölgesinde, eşitsizliklerle dolu bir dünyayı değiştirme iddiasıyla siyasal mücadeleye atılan kuşağın simgesel isimlerinden biriydi.

O dönemde Asya, Afrika ve Latin Amerika’da halklar sömürgeciliğe ve diktatörlüklere karşı ayağa kalkıyordu. Latin Amerika ülkeleri biçimsel bağımsızlıklarına rağmen sosyal adaletsizlik, etnik ayrımcılık ve ABD destekli rejimler altında yaşıyordu.

Fidel, on ABD başkanının düşmanlığına rağmen iktidarda kaldı. Dünya siyasetinin önde gelen liderleriyle ilişki kurdu; çağının önemli entelektüel ve sanatçılarıyla dostluklar geliştirdi. Küçük bir ülkeyi dünya ölçeğinde etkili bir aktör hâline getirdi. ABD, onu devirmeyi başaramadı; 2014’te politikalarının başarısızlığını kabul etmek zorunda kaldı.

1962 Füze Krizi sırasında dünya nükleer savaşın eşiğine geldi. Ardından gelen on yıllar boyunca Küba, ağır bir ekonomik ve ticari abluka altında yaşadı. Buna ideolojik ve medya savaşları eşlik etti. Ayrıca ABD topraklarında faaliyet gösteren Küba karşıtı terör örgütlerinin saldırıları binlerce can aldı.

Bu kuşatma koşullarında Küba yönetimi iç birlik vurgusunu öne çıkardı. Ancak Fidel’in açık yasağıyla, hiçbir zaman bir kişilik kültü yaratılmadı. Yaşayan liderler adına heykel, anıt ya da resmî simge inşa edilmedi.

Tüm baskılara rağmen Küba, insanî gelişme alanında dikkat çekici sonuçlar elde etti: okuma-yazma bilmezliğin ortadan kaldırılması, sağlık ve eğitimde evrensel erişim, kadınların özgürleşmesi, ırkçılığın tasfiyesi, kültür ve sporda yüksek düzey.

Küba diplomasisi ve enternasyonalist politikaları, Latin Amerika’dan Afrika’ya kadar geniş bir coğrafyada etkili oldu. Angola’daki askeri müdahale, apartheid rejiminin çözülmesinde belirleyici rol oynadı.

Fidel Castro’nun öncülüğünü yaptığı Küba Devrimi, eksikliklerine rağmen bugün hâlâ milyonlarca insan için bir referans noktasıdır. Berlin Duvarı’nın yıkılması ve Sovyetler Birliği’nin dağılması bile onun daha adil, eşitlikçi, feminist, ekolojik ve sömürgecilikten arınmış bir toplum hayalini sona erdirmedi.

25 Kasım 2016’daki ölümüne kadar, çevre mücadelesi, iklim krizi ve neoliberal küreselleşmeye karşı düşünsel mücadeleyi sürdürdü. İnandığı fikirlerden asla vazgeçmedi.

Ignacio Ramonet – Cubadebate, 26 Kasım 2025, İspanyolcadan çeviri

About Mehmet Tas

Check Also

Ekim Devrimi ve günümüzün iki sorunu

Sevgili arkadaşım, Bu sorunları Ekim Devrimi’nin 100. yılında çok tartıştık. O polemiklere yeniden dönmek istemiyorum. …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com