TEMEL ÇELİŞKİNİN DEMOKRASİ YOLUYLA AŞILMASI ÜZERİNE- M. Taş

Doğan Göçmen’in Diyalektik Eleştirisine Yanıt

Doğan Göçmen, Abdullah Öcalan’ın “paradigma değişimi” olarak adlandırılan yaklaşımını eleştirirken, görünürde diyalektiği savunmakta; ancak bu savunuyu tarihsel, sosyolojik ve siyasal deneyimlerden büyük ölçüde kopuk bir biçimde sürdürmektedir. Bu nedenle eleştirisi, Öcalan’ın teorik sınırlılıklarını aşan bir açıklık üretmek yerine, kendisi yeni bir kavramsal körlük alanı yaratmaktadır.

Tarihsel Körlük: Burjuvazi ve Proletarya Aynı Mı Kaldı?

Göçmen’in temel hatalarından biri, burjuvazi ve proletarya kategorilerini neredeyse 19. yüzyıl ortasının saf biçimleriyle ele almasıdır. Oysa bugün:

Burjuvazi tekelci, finansallaşmış ve oligarşik bir nitelik kazanırken proletarya ise yalnızca üretim sürecinde değil, kültürel, ideolojik ve kimliksel düzlemlerde de parçalanmış ve dönüşmüştür.

Sınıf çelişkisi hâlâ merkezîdir; ancak artık sadece ekonomik düzlemde değil, etnisite, cinsiyet, kültür, ekoloji ve siyasal yurttaşlık alanlarıyla iç içe geçmiş çok katmanlı bir yapıdadır. Bu dönüşümü dikkate almayan bir diyalektik savunusu, ister istemez soyut ve dogmatik kalır.

Marksizm, yalnızca felsefi bir sistem değil; ekonomi politik, sosyoloji, tarih ve siyaset bilimini birlikte kullanmayı gerektiren çok disiplinli bir yöntemdir. Göçmen’in eleştirisi bu bütünlüğü taşımamaktadır.

Tarihsel Deneyimlerin İnkârı: Çelişki “Çözüldü” mü?

Göçmen’in metninde dikkat çeken bir başka eksiklik, 20. yüzyıl devrim deneyimlerinin başarısızlıklarının ciddi bir çözümlemeye tabi tutulmamasıdır.

Sınıf çelişkisinin devlet eliyle “çözülmesi” fikri: Marx’tan çok, onu ilk sistemleştiren Engels ve Lenin tarafından politik bir programa dönüştürülmüştür. Lenin’in öncülüğündeki Bolşevik Devrimi, çarlığı yıkarak politik devrimi gerçekleştirmiştir. Kapitalistler tasfiye edilmiş, pazar ilişkileri zorla ortadan kaldırılmıştır. Eğitim, sağlık, kadın-erkek eşitliği gibi alanlarda tarihsel ilerlemeler sağlanmıştır. Ancak temel soru şudur:
Sınıf çelişkisi çözüldü mü? Hayır. Yetmiş yıl sonra, hem de daha derin ve yıkıcı biçimde geri dönmüştür. Bu deneyim, devlet şiddetiyle sınıfsal çelişkinin çözülemeyeceğini açık biçimde göstermiştir.

Alternatif Deneyimler: Reform, Uzlaşma ve Sonuç

-Ütopik sosyalistler, sınıf çelişkisine doğrudan dokunmadan reformlarla ilerlemeye çalıştılar. Önemli kazanımlar sağladılar ama çelişkiyi aşamadılar.

-Sosyal demokrasi, sosyal devleti kurarak sınıflar arası uzlaşmayı kurumsallaştırdı. Ancak 1980’lerden sonra neoliberalizme teslim oldu ve kazanımları geri verdi.

-Devlet merkezli sosyalizm, toplumu kapitalizmin ilerisine değil, çoğu zaman gerisine savurdu.

Bugün Çin, Küba, Venezuela ve Nikaragua örnekleri de göstermektedir ki:

Devlet, emperyalizme karşı direnç üretebilse bile Toplumsal eşitsizlikleri, yoksulluğu ve yeni sınıfsal ayrışmaları ortadan kaldıramamaktadır.

Öcalan’ın “Özeleştirisi” Ne Anlama Geliyor?

Öcalan’ın “özeleştiri” dediği şey, tam da bu tarihsel bilanço ile ilgilidir. Yani:

Devlet eliyle, zor yoluyla, yukarıdan aşağıya sınıf çelişkisini çözme girişimlerinin iflası. Bu nedenle Öcalan, sınıf çelişkisini yok etmeyi değil, demokratik yollarla dönüştürmeyi hedefleyen bir paradigma arayışına yönelmiştir.

Demokrasi: Diyalektiğin Yeni Zorunlu Alanı

Bugüne kadar, sınıf çelişkisini demokrasi dışında çözdüğünü iddia eden hiçbir model kalıcı bir meşruiyet üretememiştir. Bu nedenle: çözüm, uzlaşma ile çatışmanın birlikte var olduğu demokratik bir siyasal alanda mümkündür. uzlaşma, teslimiyet değil; hegemonya mücadelesinin bir biçimidir. demokrasi, sınıf çelişkisinin inkârı değil; onun siyasal biçimde ifade edilmesidir.

Göçmen’in eleştirisinde dikkat çekici olan, çelişkinin nasıl çözüleceğine dair hiçbir somut öneri sunmaması ve demokrasi kavramını neredeyse tamamen dışarıda bırakmasıdır.

Kürt Meselesi ve Temel Çelişkinin Genişlemesi

Öcalan’ın yaklaşımı, pragmatik olduğu kadar tarihsel bir zorunluluğa da işaret eder. Eğer:

Sosyalizm, kapitalizmden daha ileri bir toplumsal form olacaksa, Kürt emekçilerinin kimlik, dil ve kültürel hakları, temel çelişkinin “yan unsuru” değil, DNA’sının bir parçası olmak zorundadır.

Sosyalist hareketin, Kürt sorununu uzun süre yalnızca ekonomik çerçevede ele alması, çözüm kapasitesini zayıflatmıştır. Sömürü ve baskı, ekonomik olduğu kadar kültürel ve ideolojik bir olgudur.

Diyalektik Buharlaşmaz, Alan Değiştirir

Demokrasi, diyalektiğin inkârı değil; bugünkü tarihsel koşullarda zorunlu biçimidir. Temel çelişkinin çözümü: Geniş halk yığınlarının, mücadele ve uzlaşma süreçleriyle, siyasal meşruiyet üreterek ve üretim ilişkilerini dönüştürmesiyle mümkündür.

Üretim araçlarının el değiştirmesi, ancak toplumun bu dönüşümü rasyonel, meşru ve kendi iradesiyle benimsediği ölçüde ilerletici olabilir.

Bu nedenle demokrasi, yalnızca bir araç değil;
demokratik sosyalizme gidişin ve kurucu sürecin tek gerçek yoludur.

About Mehmet Tas

Check Also

Ekim Devrimi ve günümüzün iki sorunu

Sevgili arkadaşım, Bu sorunları Ekim Devrimi’nin 100. yılında çok tartıştık. O polemiklere yeniden dönmek istemiyorum. …

3 comments

  1. Sevgili Mehmet
    Yazını dikkatle okudum .Genel olarak katılıyorum.
    Marx’ta, ekonomide hukuk çok önemli der.
    20 ci yy devrimleri neden çözüldü ?
    Yeni sınıfsal ayrışmalar ve öne koyduğu mücadele yöntemleri?
    Çözüm,uzlaşma ile çatışmanın birlikte varolduğu demokratik bir siyasal alanda mümkündür.(Çok doğru)
    Temel çelişkinin çözümü geniş halk yığınlarının mücadale ve uzlaşısı ile olacaksa bugüne teşmil etmek gerekli diye düşünüyorum.
    Sevgi Slm

    • Doğru söylüyorsun. Toplumsal sorunların demokratik yöntemlerle çözülebilmesi için öncelikle demokrasi çapının genişletilmesi, temsili demokrasinin radikal bir demokrasiye dönişmesi gerekiyor. Sevgi ve selam

  2. Şayet Türkiye de gerçekten temsili demokrasi olsaydı eğer, Türkiye’ye radikal bir demokrasi önermek pek yanlış olmazdı.Ne varki seçilen çoğu belediye başkanları ve milletvekilleri zindanlarda.Bırakalım Kürt ve sosyalist başkan ve vekilleri, CHP ‘ye bile tahammül etmeyen faşizmi kurumlaştırmaya hızlı, karalı adımlar atan olağan bir devlet biçimi olan otoriter gerici bit devlet var.Değil mi?

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com