Mağaradaki Zihin

Orta Paleolitik`ten Üst Paleolitik`e, Neandertallerden Homo Sapiense
“Mağaradaki Zihin”
“İnsan zihninin kendisini, daha doğrusu zihin yapısının bazı yönlerini, gündelik yaşamda karşılaştığımız, belirleyici özellikleri olmayan duyu izlenimleri akışı üzerine yansıtma eğilimi içinde olduğunu anımsamamız gerek. Bu nedenle insanın beynine, zihnine, zekasına ve ele avuca sığmaz, değişken bilincine daha yakından bakmalıyız. Ama önce Batı Avrupa’da yaklaşık 45.000 ila 35.000 yıl önce neler olduğunu görmemiz ve bu olayların insan davranışında çok daha büyük ölçekli bir değişimin yalnızca küçük bir kesiti olduğunu anlamamız gerekiyor. Beyin ve değişen toplumsal ilişkiler zihni biçimlendiriyordu.”

“Kendi döneminin sanat tarihçilerinin ve arkeologlarının Üst Paleolitik dönem
insanlannın, her bakımdan olmasa da temelde yirminci yüzyılın ortalarındakine benzer bir sanat yarattıklannı kabul etmeye isteksiz olduklarını öne sürdü. “Hiçlikten bir şeye doğru gelişme olarak ifade edilebilecek yanıltıcı doktrini sürdürmek amacıyla”60 ve dolaylı olarak kapitalizmin başarılarını sergilemek için Üst Paleolitik dönem insanlarının başarılarını küçümsemeyi seçtiler.”

“Saussure’ün izinden gidip artzamanlı araştırma ile eşzamanlı araştırma arasında ayrım yapan Raphael, “tarihsel varoluşun enine kesiti. .. boyuna kesitteki nitelikleri ortaya çıkarır”61 savını öne sürerek işe başladı. Bu nitelikler “ekonomik üretim süreci ve ekonomi mücadelesi, toplum ve dine karşı politika, ahlak, sanat ve bilime” dayanır; bu öğelerin hepsi egemen sınıfların elindeydi. 62 Marksist kuramın belirlediği tüm toplumsal kesimler, güçler ve gerilimler böylece insanın toplumsal evriminin en alt aşamasında devredeydi; Raphael o zamanlar genel kabul gören, gerek tarihsel dönemlerdeki gerek tarihöncesi avcı gruplarının eşitlikçi olduğu görüşüne açıkça karşı çıktı.63 Üst Paleolitik dönem toplumları, Raphael’in çarpıcı ifadesiyle “tarih yazan toplum örneklerinin en iyisi” idi.64

Tarih yazmanın temeli olarak varsayılan Marksist toplum kuramı, yekpare bir kanun değil, karmaşık bir gelenektir. 65 Yine de çok kısaca, geleneksel Marksist kuram, bir toplumsal oluşumun (bir “toplumun”) bir altyapı ile bir üstyapıdan oluştuğunu öne sürer. Bir toplumsal oluşumun temeli olarak
altyapı, yaşamın maddi gereksinimlerini üreten toplumsal üretim ilişkilerini içerir. Böylece, üstyapıyı, yani ideolojiyi, inancı, dini ve yasal çerçeveyi belirler. Sanatın içeriği ya da “mesajı”, bu nedenle, üretimi altyapının parçası olan toplumsal üretim ilişkilerinden türese de üstyapının bir parçasıdır.
Toplumsal üretim ilişkileri kimin ne iş yapacağını ve işgücünün üretiminin nasıl paylaştırılacağını yönlendirir. Altyapının üstyapıyı nasıl belirlediğini ortaya çıkarmak katı Marksist sanat tarihçisinin görevidir. Bu saptama her bir yazarın bakış açısına göre ayrıntılı veya genel özellikte olabilir. Bu altyapı düzeyinde temelde sınıf çatışması iş başındadır ve üstyapının egemen sınıfların toplumsal üretim ilişkilerini gözden kaçırmak veya anlaşılmalarını güçleştirmek için biçimlendirdiği ideoloji tarafından gizlenir.

Üst Paleolitik dönem sanatı, der Raphael, bize üretim araçları, avlanma teknikleri veya yerleşim yerleri -yani altyapının maddi unsurları- hakkında hiçbir şey söylemez. Anlattığı şey toplumsal mücadele hakkındadır, bunu da yapılandırılmış bir kodla yapar. Totemcilikte olduğu gibi toplumsal gruplar
sanatta hayvanlar aracılığıyla temsil edilir. Kavga eder biçimde resmedilmiş hayvanlar rakip “kabileleri” (uygun biçimde tanımlamadığı bir terim) temsil eder. Bu tür örneklerde hayvanlar sıklıkla “çaprazlama”, yani kafaları zıt yönlere bakar biçimde kısmen üst üste binmiş biçimde resmedilmiştir. Bu
düzenleme çatışmayı betimler. Buna karşılık bir diğerinin içine çizilmiş bir hayvan toplumsal mücadelede dayanışmayı anlatır ve egemenliği, arabuluculuğu veya destek vaadini temsil ediyor olabilir.”

J.D.Lewis-Williams

About Ferruh Erkem

Check Also

Devlet Kuramları ve Siyaset

Toplumun değişik dönemlerinde, toplumun toplam değerlerinin, emek ve sermaye (sanayi sermayesi, ticari sermaye ve para …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com