Pepe Mujica: Benim Kuşağım Saf Bir Hata Yaptı/Cevri:Jacobin

Pepe Mujica: Benim Kuşağım Saf Bir Hata Yaptı
Yazan: José Mujica

Merhum Uruguaylı devlet adamı José “Pepe” Mujica, kapitalizmin sadece mülkiyet ilişkilerinden ibaret olmadığını, aynı zamanda kültürel değerler bütünü olduğunu savunuyor. Solun bu değerlerle ancak dayanışma kültürüyle yüzleşebileceğini belirtiyor.

Benim kuşağım saf bir hata yaptı. Toplumsal değişimin yalnızca toplumdaki üretim ve dağıtım biçimlerini sorgulamakla mümkün olacağını sandık. Kültürün devasa rolünü anlayamadık. Kapitalizm bir kültürdür ve kapitalizme başka bir kültürle yanıt vermeli, ona başka bir kültürle direnmeliyiz. Bunu başka bir şekilde ifade edecek olursak: Bu, dayanışma kültürü ile bencillik kültürü arasındaki bir mücadeledir.

Bahsettiğim kültür, satılan müzik veya dans gibi profesyonel sanatlar değil. Elbette onlar da önemlidir. Ama ben kültürden bahsederken, insanlar arasındaki ilişkilere, farkına varmadan ilişkilerimizi yöneten düşünce sistemine, milyonlarca isimsiz insanın birbirleriyle nasıl ilişki kurduğunu belirleyen o görünmeyen değerler bütününe işaret ediyorum.

Tüketimcilik de bu kültürün bir parçasıdır. Bu, kapitalizmin sonsuz birikim mücadelesinde ihtiyaç duyduğu bir ahlaktır. Kapitalizm için en büyük sorun, bizim alışveriş yapmayı bırakmamız ya da çok az yapmamız olurdu. İşte bu nedenle bizi saran bir tüketim kültürü üretilmiştir. Ama kapitalist bir toplumsal sistem yalnızca mülkiyet ilişkilerinden ibaret değildir; aynı zamanda toplumun geneline hâkim olan, söylenmeden kabul edilen değerlerin bütünüdür. Bu değerler herhangi bir ordudan daha güçlüdür ve kapitalizmi bugün ayakta tutan esas güç budur.

Benim kuşağım, dünyayı medyayı ve dağıtımı kamulaştırarak değiştireceğine inanıyordu, fakat bu mücadelenin merkezinde farklı bir kültür inşası olması gerektiğini anlayamadık. Kapitalist düşünce yapısına sahip duvar ustalarıyla sosyalist bir bina inşa edemezsiniz. Neden mi? Çünkü onlar demiri çalacak, çimentoyu çalacak; çünkü sadece kendi sorunlarını çözmeyi düşünecekler, çünkü bu şekilde biçimlendirildik. Benim kuşağım, tarihsel süreci akılcı ve programatik bir bakışla kavrayan bir kuşaktı, ama insanların çoğu zaman “içgüdüleriyle” karar verdiklerini, sonra da vicdanlarının bu kararlara gerekçeler uydurduğunu anlayamadık. Kalbimizle seçiyoruz, bu yüzden kültür burada çok önemli hâle geliyor; çünkü o, irrasyonelliğimizi terbiye eden şeydir.

Mesela sol liderlerimize ne oldu? Sol liderler de aynı kültürle hasta hâle geldiler, o kültürün içine gömüldüler ve bu yüzden yaşam tarzları mücadeleleriyle tutarlı bir mesaj taşıyamıyor. Bakın, ben başkanken bana “yoksul” dediler ama hiçbir şey anlamadılar! Ben yoksul değilim. Yoksul, çok şeye ihtiyaç duyan kişidir. Benim hedefim stoacı olmaktı. Gerçek şu ki, dünya israf etmeden, sade yaşamayı öğrenmezse, hayatta kalamayacak.

Para tutkusu bize sürekli yeni şeyler almayı dayatıyor, ama gezegenin yaşamını sürdürebilmesi, bizim yalnızca gerekli olanla yaşamayı öğrenmemizi, kaynaklarımızı israf etmememizi gerektiriyor. Şimdi görüyorsunuz, bu bir kültürel destandır. Sol, mevcut düşünce çizgisinden farklı bir çizgi inşa etmek zorundadır.

Bu da kapitalizmle olan bağımızı koparmak anlamına gelir. Fikir üretme konusunda yaratıcılığımız tükendi. Kapitalizmin yaptığını daha eşitlikçi biçimde yapmayı istedik sadece. Ama işin sonunda her şey şu soruyla ilgilidir: “İyi yaşam nedir?” Hayatta değer vereceğimiz şeyler nelerdir? Ne için çaba göstereceğiz? Sınır duygusuna sahip olmak gerekir. Eski Yunanlıların dediği gibi: “Hiçbir şey aşırı olmamalı.“

Sol, başka bir değerler sistemine sadık olmalıdır. Bu yüzden kültür meselesinde ısrar ediyorum. Bu bir bağlılık, bir adanmışlık meselesidir; kapitalizmin değer vermediği bazı yaşam alanlarına değer verme meselesidir. Toplumlarımız zenginlik içinde olmalarına rağmen büyük bir üzüntü ile dolu. Tıka basa doyurulmuş insanlarız, ama her yanı çöple boğulmuş toplumlarda yaşıyoruz. İşimize yaramayan şeyleri satın alıyoruz ve sonra faturaları öderken umutsuzluk içinde yaşıyoruz. Başka bir yaşam biçimi önermeliyiz! Bence sol, her zamankinden daha devrimci olmak zorundadır.

Bu da düşündüğün gibi yaşamak anlamına gelir. Yoksa yaşadığın gibi düşünmeye başlarsın. Mücadele, kendi kendini yöneten bir toplum içindir, kendi projelerimizi yönetmeyi öğrenmek içindir. Bu meseleler yeni bir sol tarafından tartışılmak zorundadır. Solun sürekli var olacağına inanıyorum ama eski hâliyle değil. Ne olduğunu geride bıraktık, bitti, geçti! Sol değişmek zorunda, çünkü zaman değişiyor. Tek değişmeyen şey, değişimin kendisidir.

Yeni devrimci programlar oluşturmanın önüne engeller koyacak değilim, tam tersine! Ama elimde sihirli bir formül de yok. Bence yaratıcılığı teşvik etmeliyiz, çünkü elimizde geçmişe fazla nostaljiyle bağlı eski bir sol var, neden başarısız olduğunu anlamakta zorlanıyor ve yeni yollar hayal etmekte büyük sıkıntı yaşıyor. Bu dönem bana göre bir deneme dönemi, çokça prova, deney, yaratıcılık zamanı. Ve bu konuda takip edebileceğimiz bazı ilkeler var, çünkü daha önce de söylediğim gibi, benim kuşağım kültüre yeterince önem vermedi. Ben burada sıradan insanların gündelik ilişkilerinde içkin olan kültürden bahsediyorum. Kapitalizm altında bu kültür, artık günlük hayatın her olayını daha fazla birikim için kullanıyor.

İçine doğduğumuz ve her yanımızı saran kültür, yalnızca bireysel kârın çoğaltılmasına hizmet ediyor. Ve bu kültür, ordulardan, askerî güçlerden, başka her şeyden daha güçlüdür. Çünkü bu kültür, dünyanın dört bir yanındaki milyonlarca sıradan insanın kalıcı ilişkilerini belirliyor.

Bu, atom bombasından bile güçlü! Yani, kültürü değiştirmeden sistemi değiştirmeye çalışmak boşunadır. Yeni bir sistem ve onunla birlikte yeni bir kültür, yeni bir ahlak inşa etmeliyiz. Yoksa Sovyetler Birliği’nde gördüğümüz gibi olur: devrimci bir hareket 360 derece dönüp aynı noktaya – ama bu kez daha kötü bir şekilde – geri gelir! Bu yenilgiden ders çıkarmalıyız, değil mi?

About Mustafa Aydın

Check Also

Geleneksel ve yeni solun gözüyle Ekim Devrimi- Mehmet Taş

Ekim’i yeniden düşünmek Ekim Devrimi, yaşandığı dönemin çok ötesine geçen tarihsel bir deneyimdir. Her kuşak, …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com