Feminist hareket, kadına yönelik ayrımcılığı ve şiddeti ortadan kaldırmak için sürdürdüğü mücadelenin boyutlarını ataerkil tahakkümü, ırkçılığı ve sınıfsal farklılıkları kapsayacak şekilde genişletti.
Bu açılımların içinde en belirleyici olanlardan biri ırksallaştırma sürecidir. Toplulukların yaşam biçimlerini ortadan kaldıran bu süreç kadınların siyasi haklarına zorlu engeller çıkardı ve sosyal ilişki çerçevelerini de yok etti. Kadınları dar bir alana sıkıştıran, onlara yönelik her türlü şiddeti maskeleyen, cinsiyete dayalı iş bölümünü kurumlaştıran sosyal bir çölleşmeye neden oldu.
ABD’li marksist feminist düşünür Angela Davis, sömürgecilikten bugüne, resmi kurumların uyguladığı ırkçılık içsel bir unsura dönüştürüldüğünden kadına yönelik ırkçılık ve şiddet politikalarının süreklilik kazandığını yazdı.
Yirminci yüzyıl boyunca feminist hareket; “toplumsal cinsiyet” kavramlarını gün ışığına çıkarmayı, “cinsiyet ve toplumsal cinsiyet” sistemini sorgulamayı, kadın ve erkek arasındaki eşitsizlikleri analiz etmeği ve görünür kılmayı amaç edinmiştir. Bunlara, kadın olmanın farkındalığına varmanın ve ataerkil modelin dayattığı yapısal eşitsizliklerin anlaşılmasını da eklemek gerekir.
Bunun yanı sıra, siyah kadınların sömürülme koşullarına karşı verilen tarihsel mücadelenin katkılarını hatırlamak gerekir. 1971’de beyaz bir kadın ve köleliğin kaldırılması aktivisti olan Olympe De Gouge, Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’ni yazdı. 1851’de köle olarak doğan Sojourner Truth, Ohio Kadın Hakları Sözleşmesi’nde ünlü “Ben Kadın Değil miyim?” 20. yüzyıl gibi erken bir tarihte, siyah feministler ve lezbiyenlerden oluşan Combahee River Kolektifi, 1968’de heteroseksist ve kapitalist siyasi iktidarla karşı karşıya geldi. Daha sonra 1984’te “baskı matrisini” tanımlamayan Patricial Hill Collins’in ve 1989’da kesişimsellik kategorisini detaylandıran Kimberlee Crenshaw’ın katkıları gerçekten çok değerliydi.
Diğerlerinin yanı sıra Afro, sömürgecilikten bağımsız, Latin Amerikalı, lezbiyen feminizmlerin mücadelesi, yalnızca ikili cinsiyeti değil, aynı zamanda ırk, cinsel yönelim ve kimlik, milliyet, etnik köken veya sosyal sınıf gibi kesişimlerde çoklu ayrımcılık ve şiddet üreten diğer analiz kategorilerini de dahil etmeyi mümkün kılmıştır.

Yerel liderler tarafından da temsil edilen aşırı sağın yağmacı liderlerinin global bir fenomen haline gelmeleri sonucunda kadınlara, göçmenlere ve muhaliflere karşı nefret söyleminin yayılmasını hızlandırdı. Amaç serbest piyasanın yararına devleti tamamen yok etmek ve diğer birçok insanın hayatı pahasına bazılarının ayrıcalıklarını pekiştirmek olan bu küresel politika bir tür neoliberal laboratuvara dönüştü.
Feministler olarak, milliyet, etnik köken, cinsiyet, kimlik veya cinsel yönelim ayrımı yapmaksızın herkes için eşitliğin merkezinde olduğu bir sosyal ve politik değişim talep ediyoruz. Çünkü translar ve göçmenler de feminizmin bir parçası. Yaşam projelerimizi özgürce gerçekleştirmemize, adil ve eşitlikçi bir toplumun inşasına katkıda bulunmamıza imkan sağlayan koşullar ve fırsatlar altında her sosyal/kültürel grubun aynı yasal ve politik değerlere sahip olmasını talep ediyoruz.
Bu bağlamda “Irkçılık karşıtı feministler, sokaklara çıkın! Hayatımız buna bağlı.” Kesişimsel yaklaşımı yalnızca çoklu ayrımcılığı analiz etmek için değil, aynı zamanda hegemonik beyaz feminizmler de dahil olmak üzere egemen sisteme karşıt duruşumuzu yansıtmak için de kullanıyoruz.
Düşmanca siyasi bağlam karşısında, ırkçılıkla mücadele etmek için kapsayıcı ve özenli uygulamaları konumlandırmak ve bedenlerimizi ataerkilliğe karşı mücadelenin ilk alanı olarak sahiplenmek istiyoruz. Kadınlar ve müttefik muhalifler olarak sosyal dokumuzu güçlendirmeye, toplumu yeniden kurmaya, alanları hiyerarşiden arındırmaya ve neoliberal kapitalizme direnmek için bireysel başarıdan önce kapasitelerimizi tanımaya odaklandık.
Korku ve nefreti “kadınları koruma” adına sanki biz onların malıymışız gibi araçsallaştıran bu faşist liderler karşısında güvenlik kelimesini geri almak istiyoruz. Kendimizi onlardan koruyan bizleriz. Aynı zamanda onlar, ırksallaştırılmış politikalarla göçmenleri tehdit eden sömürgeci bir güvenlik sistemi, sınırlardaki istismarcılığı meşrulaştıran kişilerdir.
İnsana yakışır koşullarda istihdam güvenliği için savaşıyoruz. Güvenliğin, insana yakışır konutlara erişimin, kapsamlı cinsel eğitimin, benlik algısını geliştirmek için araçlar sağlayan ve şiddetten uzak, sağlıklı ilişkiler kurma becerilerinin geliştirilmesine katkıda bulunan evrensel, ücretsiz ve kaliteli bir eğitim istiyoruz.
Tüm erkek ve kadınların yaşamlarını eşit olarak değerlendiren, kötü muameleyi, kadınlara ücretsiz ve güvenli bir şekilde Gebeliğin Gönüllü olarak sonlandırılmasını sağlayan evrensel bir halk sağlığı sistemini, yaşamlarımız hakkında kendi kararlarımızı verme özgürlüğüne sahip olmalıyız.
Sömürgeci soykırımlardan arınmış bir bölgede yaşama veya göç etme özgürlüğünü geri almak istiyoruz. Görünüşleri nedeniyle şiddete uğrama korkusu olmadan özgür bedenlere, ırkçı, transfobik ve yabancı düşmanı söylemlerden arınmış bir topluma sahip olmak için mücadele ediyoruz. Kadın özgürlüğünü sömürgeci birkaç kişinin sistematik olarak zenginleşmesine hizmet eden “vasat” bir özgürlüğe dönüştürülmesini reddediyoruz.
Cinsiyet ya da kişisel özellik ayrımı olmaksızın eşit adalet, sınırlarda adalet için seferber oluyoruz. Mağduru yeniden mağdur etmeyen veya sorgulamayan ve düzensiz bir durumdaki göçmen kadınların destek ve tazminat hizmetlerine erişebildiği ataerkillik karşıtı adalet talep ediyoruz. Göçmenlerin onurlu bir şekilde yaşayabilmeleri için adaletli bir göç yasasının hemen çıkartılmasını istiyoruz!
Hafızası olmayan bir halk, anın realitesinin kavrayamaz, daha iyi bir gelecek tasavvur edemez. Diktatörlüklerin ve savaşların kurbanı olan tüm insanlar için onurlu bir adalet ve tazminat süreci talep etmek, birçok insanın hayatına kasteden tüm işkence merkezlerine, düşüncelerinden dolayı hapislerde çürütülen mahkumlara dikkat çekmek için toplumsal hafızamızı diri tutuyoruz.
Feminist hareketlerin zorlukları aşarak kazandığı başarılar bizi sokaklarda daha büyük direnişler örgütlememize katkı yapıyor, dönüştürücü öfkenin bizi tekrar bir araya getiren bir sevince evrildiğini görüyoruz. Eşitliğin, insan haklarının ve sosyal adaletin şiddetten arınmış bedenlere nüfuz edene kadar mücadeleye devam edeceğimizi ilan ediyoruz.
*Daniela Lagos Chávez ispanyolca ctxt websitesinde yayınlanan makalenin bir özeti. 06/03/2025
Daniela Lagos Chávez sosyolog, Göçmen ve Irkçılık Karşıtı Komisyonu üyesidir. 8M Komisyonu Sözcüsü. Madrid/İspanya
