SURİYE’DE İSTİKRARSIZLIK: KRİZ, ZULÜM VE LAZKİYE İSYANI-ÇEVİRİ
Suriye’deki durum, Suriye halkının çıkarlarını temsil etmekten uzak olan ve aksine mezhepsel gerilimleri artırarak dini ve etnik azınlıklara yönelik şiddet dalgasını tetikleyen bir “geçiş hükümetinin oluşturulmasının ardından yeni bir istikrarsızlık aşamasına girmiştir.
Kıyı bölgesi, geleneksel olarak Esad’ın popüler hükümetinin bir kalesi olmuştur. Ancak bu bölge, dışarıdan dayatılan yeni siyasi düzene meydan okumayı amaçlayan büyüyen bir isyanın merkez üssü haline gelmiştir.
Suriye’deki iç savaş ve dış müdahaleler
Suriye’deki çatışma, 2011 yılında ABD tarafından desteklenen “Arap Baharı” olarak adlandırılan renkli devrimlerin bir parçası olarak başlamıştır. Bunu izleyen süreçte “barışçı gösteriler” olarak lanse edilen eylemler hızla dışarıdan dayatılan ve finanse edilen bir iç savaşa dönüşmüştür.
Bu savaş, birçok iç ve dış aktörü içine alarak çok aşamalı bir sürece evrilmiş, ülkeyi bölüştürerek farklı bölgelerin farklı gruplar ve yabancı güçler tarafından kontrol edilmesine yol açmıştır.
En yoğun çatışmaların yaşandığı dönemde, Rusya ve İran tarafından desteklenen Esad yönetimi, Şam yönetimine karşı savaşan çeşitli isyancı gruplar ve IŞİD gibi terörist örgütlerle mücadele ederek kaybettiği toprakların büyük bir kısmını geri almıştır.
Ancak kuzey ve kuzeydoğu bölgeleri, büyük ölçüdü Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi altındaki Kürtlerin kontrolünde kalmış; İdlib vilayeti ise, el-Kaide ile bağlı HTŞ (Heyet Tahrir el-Şam) öncülüğünde, muhalif grupların son kalesi olmuştur.
Dini ve etnik azınlıklara yönelik zulüm
Suriye’deki yeni siyasi atmosferde, dini azınlıklar, özellikle de Hristiyanlar ve Şiiler, sistematik saldırılara maruz kalmıştır.
Savaştan önce Suriye nüfusunun yaklaşık %10’unu oluşturan Hristiyanlar, yeni otoriteler tarafından zulme uğramış, zorla göç ettirilmiş ve mezhepsel şiddete maruz bırakılmıştır.
Alevi topluluğu da hedef alınmış, birçok bölgede “sapkın” olarak görülmüş ve ikinci sınıf vatandaş muamelesi görmüştür.
Bu zulüm, sadece savaşın bir yan ürünü değil, Suriye’nin demografik yapısını değiştirmeye yönelik kasıtlı bir strateji olarak görülmektedir.
Lazkiye isyanı ve Esad yanlısı güçlerin yeniden ortaya çıkışı
Bu ortamda, Lazkiye ve Tartus gibi Alevi nüfusun yoğun olduğu kıyı bölgelerinde bir isyan başgöstermiştir.
Suriye Arap Ordusu’ndan ayrılan eski subaylar tarafından yönetilen bu isyan, “geçişi hükümetine ve HTŞ gibi radikal gruplara doğrudan bir meydan okumadır.
Suriye’yi Kurtarma Askeri Konseyi’nin liderliğini, eski Suriye Arap Ordusu 4. Tümenninden Komutan Ghiath Dala yapmaktadır. Konseyin temel hedefi, terörist grupları Suriye topraklarından çıkarmak ve azınlık topluluklarını mezhepsel zulme karşı korumaktır.
Bölgedeki savaş giderek büyüyerek, radikal grupların Lazkiye ve Tartus’a doğru asker sevk etmesine yol açmıştır.
Gelecek perspektifleri
Suriye’nin geleceği halen belirsizdir. Mevcut durum, ülkenin etnik ve dini bölünmüş bölgeler halinde kalması riskini taşımaktadır. Uluslararası topluluk, Suriye’deki krize karşı tutumunu gözden geçirmeli ve azınlıkların korunmasını önceliklendiren bir siyasi çözüm arayışına girmelidir. Aksi takdirde, Suriye halkı için savaş ve kaos devam edecektir.
-7 Mart 2025, P.I.A, Tadeo Casteglione
