Marksizm ve Çöküş (M&Ç) adlı bir site, Marx’ın değer teorisinin “genişletilmesini ve çürütülmesini” içeren Genesis Zero (GZ) adlı bir yapay zeka modeliyle ‘diyalog’ başlattı. İnsan sesiyle (M&Ç) sorular sordu ve Yapay Zeka modeli (GZ) aracılığıyla Marx’ın değer teorisinin yetersizliklerini tartıştı ve yeni, daha iyi bir teoriye ulaşma çağrısı yaptı.
Marksizm ve Çöküş web sitesi burada ve işte iddiası.
Genosis Zero (GZ)-Gustavo Petro’nun (Kolombiya devlet başkanı) Marx’ın Değer Teorisi üzerine söylediklerinin ana bölümleri burada bulunabilir. https://www.scribd.com/document/753007043/Inteligencia-Artificial-Marxista-refuta-la-Teoria-del-Valor-de-Marx-3
Marksizm ve Çöküş sitesi, Marx’ın bir metadaki kullanım değeri ve değişim değerinin ikili karakterine ilişkin analizinde temel bir zayıflık olduğunu iddia eder. M&Ç’ün insan yöneticisi, GZ’i kullanarak Marx’ın teorisinde gerçekten bir zayıflık olduğu yanıtını vermesini sağlamak için baştan sona taraflı bir biçimde yönlendirici sorular sorar: yani, doğayı bir değer kaynağı olarak dışarıda bırakır. Bu nedenle Yapay Zeka modeli, Marx’ın değer teorisini, doğanın değerini içeren ‘genel’ bir değer teorisine dönüştürülmesi gerektiğini kabul eder.
Bu tartışma daha çok Latin Amerika ve İspanya’da (örneğin, Kolombiya gazetesi Desde Abajo’da) dağıtıldı, ancak önceki İngilizce versiyonları da İngilizce konuşulan birkaç ülkede yaygın olarak basıldı ve geniş kitleye ulaştırıldı. Kolombiya Cumhurbaşkanı Gustavo Petro bile bu diyaloğa girdi ve büyük ilgi uyandırdı.
Petro sadece başkan değil, aynı zamanda küresel olarak ve Kolombiya’da kapitalizmin yarattığı çevresel kriz ve zararla ilgili Marksist teoriye de büyük ilgi duyuyor. Ve sermayenin doğaya verdiği ekolojik ve çevresel zararı ölçmek için değer yasasını getirmenin bir yolunu bulmaya heveslidir. Diyalogdan, Marx’ın değer yasasını, Marx’ın değer teorisinde eksik olduğunu düşündüğü doğayı içerecek şekilde değiştirmemiz gerektiği sonucuna varıyor. Petro, bu diyalogda ifade ettiği fikirlerini yaptığı sözlü sunumda belrtiyor:
https://www.youtube.com/watch?v=GzAIzRyrt30;
https://www.youtube.com/watch?v=LHMO3ZD6Fsg.
Marx’ın değer teorisi iddia edildiği gibi yetersiz midir?
Marx’ın değer teorisinin yetersiz, eksik ve hatta yanlış olduğu fikrini ele alalım, çünkü doğayı bir değer yaratma kaynağı olarak içermez. Bu düşüncenin gereksiz olduğunu düşünüyorum ve aynı zamanda Marx’ın değer teorisini kapitalizmin nüfuz edici ve zorlayıcı eleştirisini de zayıflatıyor.
Marx, Kapital’e şu ilk cümleyle başlar: “Kapitalist üretim tarzının hüküm sürdüğü toplumların zenginliği, kendisini “muazzam bir meta birikimi” olarak sunar. ‘Zenginlik’ kelimesinin kullanımına dikkat edin; değer değil, zenginlik. Marx, insanların kullandığı tüm mal ve hizmetlerin bir zenginlik ölçüsü olduğunu söylüyor. Bu zenginliğin değeri farklı bir konudur ve değer sadece kapitalist üretim tarzında geçerlidir.
Son kitabımda (Guglielmo Carchedi ile birlikte) 21. yüzyılda Kapitalizm (s.10-13), doğayı bir değer kaynağı olarak kısaca ele alıyoruz. Marx, doğanın bir KULLANIM DEĞERİ kaynağı olduğunu söyler, maddi bir şey gibi. Doğa, insanın emek gücü olmadan insanlar için (hava, su, sıcaklık, ışık, barınak vb.) kullanım sağlayan bir maddedir. Doğanın kullanım değeri olabilirken, kapitalist üretim tarzında bir değeri yoktur. Değer, doğa, sermayenin sahip olduğu ve piyasada karlı satılabilen bir meta yaratmak için insan emek gücü tarafından değiştirildiğinde yaratılır. Ormanların kapitalist üretim (fosil arama, madencilik, ağaç kesimi ve temizleme vb.) tarafından çevresel olarak tahrip edilmesi, kullanım değerlerinin “zenginliğinin” kaybı anlamına gelir, ancak sermaye için bir değer kaybı yani bir değişim değeri anlamına gelmez. Sosyalistler olarak doğa ve çevre üzerindeki negatif etkiyi göz önünde bulundurmak istiyoruz. Ancak şu bir gerçek ki sermaye, piyasada satılabilecek yeni bir kullanım değerleri yaratmak amacıyla doğaya emek gücü kullanılırsa ancak ilgilenir.
Marx’ın değer yasası sadece kapitalist sistem için geçerlidir
Dolayısıyla kapitalizmde doğaya değer vermek gerekli değildir. Ve Marx’ın değer yasası yalnızca kapitalist üretim tarzı için geçerli olduğuna göre, Marx’ın yasasını “düzeltmek” gerekli değildir. Gerçekten de kapitalist üretimdeki bir metadaki değerin ikili doğasının özelliklerinden biri, kullanım değerleri (insanlığın ihtiyaçları ve doğanın zenginliği) ile değişim değeri (insan emeğinin ve doğanın kâr için satılan ürünlere metalaştırılması) arasındaki çelişkidir. Bu çelişki, üretimin doğrudan tüketiciye ve yalnızca toplumsal kullanım değerlerine (veya zenginliğe) yönelik olacağı sosyalizm/komünizm altında sona erecekti. Metalar, değerler ve fiyatlar olmayacaktır ve böylece insan emeği doğa ile uyum içinde olacaktır. Dolayısıyla hiçbir değer yasası olmayacak ve bu yüzden onu ‘genelleştirmeye’ veya düzeltmeye ihtiyaç duyulmayacaktır.
Bununla birlikte, M&Ç’ün düzenlediği diyalogdaki insan, Marx’ın değer teorisini doğayı içerecek şekilde genişletmek istiyor. Bu nedenle, belirsiz bir ‘genelleştirilmiş’ değer yasası geliştirmek için GZ adlı bir Yapay Zeka modeline sahiptir………….
Devam edecek
-Michael Roberts, Left Horizon, 8 Ekim 2024

Doğada var olan kaynakların çoğu insan emeğiyle birleşince, değer kazanır. Kullanım ve değişim değeri. Madenler, orman, deniz, nehirler, göller…. birde Güneş, Hava Rüzgâr gibi değişime uğramadan da kullanım değerine sahip. Şimdi artık güneş enerjisini kapitalistler satmaya başladı. Az insan teknolojik emeğiyle O tesisi kurduran sermaye sahibine milyarlarca dolar kazandırıyor. Güneş olmasaydı, ta başlangıçta hiçbir canlı söz konusu olmazdı. Bizde ne sosyal varlık olurduk ve ne de böyle bir tartışmaya katılmamız mümkün olurdu.
Güneşi bütün canlıların kullanma hakkına sahip. Zenginliğin temel iki kaynağından başka bir zenginlik yoktur. Doğa ve insan Emeği. Doğa ve insan emeği birleştiğinde Kullanım ve değişim değeri oluşur.
Laf kalabalığı yapmaya gerek yok. Yer yüzünde kullandığımız insanların her tülü ihtiyacını karşılayan Doğa Değerler ve insan emeğinden başka bir şey değil. Canlının ilk en basit organizmadan başlayarak en gelişen canlılara kadar hepsi doğal kaynaklardan beslendi.
Daha sonraki on bin yıllar sonra, Homo Sapians İnsanın gelişip sosyal hayata geçişle iş-bölümü ve alet kullanarak (doğada olan taş ve kurumuş dal…) ortak üretime iş bölümü yaparak ihtiyaçları daha kolay ve çabuk karşılamaya başlandı.