DÜŞTÜKTEN SONRA AYNI YERDE KALMAMAK- M. Taş

Sol ve Kürt Hareketinde Yenilenme Sorunu

Türkiye’de Marksist solun önemli bir bölümü, “değişim” sözcüğünü duyduğu anda önce savunmaya çekiliyor, ardından karşı pozisyon alarak süreci “likidasyon” ya da “ihanet” kavramlarıyla mahkûm ediyor.

12 Mart ve 12 Eylül darbelerinin ağır travmasını yaşamış, işkencelerden geçmiş, Gezi gibi tarihsel direnişlerden kalıcı siyasal sonuçlar çıkaramamış; sayıları otuzları aşan, önemli bölümü Marksist-Leninist gelenekten gelen örgütlerin kendi tarihsel birikimlerine sıkı sıkıya sarılmaları anlaşılabilir. Ancak anlaşılabilir olmak, bu tutumun doğru olduğu anlamına gelmez.

Dünyada Küba’dan Sovyetler Birliği’ne uzanan reform tartışmalarına, Marksizm-Leninizm’e yönelen eleştirilere ve son olarak Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı’nın yıldönümünde yaptığı açıklamaya soldan gelen tepkilerin önemli bir kısmı, sağlıklı politik analizden çok travmatik bir psikolojinin ürünü olan yıkıcı reflekslerdir.

Oysa Kürt özgürlük hareketi de ağır yenilgiler yaşamış bir harekettir. Ancak bu yenilgilerden çıkardığı sonuç, şiddetle daha ileriye gidilemeyeceğini görmek olmuştur. Sokrates’in sözünü hatırlayalım: “Önemli olan düşmek değil, düştükten sonra aynı yerde kalmamaktır.”

Yenilgiden Öğrenmek: Şiddetten Demokratik Siyasete

Kürt hareketi düştüğü yerde kalmamıştır. Yeni yönelimini yalnızca taktik bir geri çekilme olarak değil, felsefi temellere dayanan geniş bir politik vizyon olarak formüle etmiştir. Şiddet yerine demokratik mücadeleyi; ayrıştırma yerine birleştiriciliği; dışlama yerine karşılıklı öğrenmeyi; buyurganlık yerine tartışarak ortak irade oluşturmayı esas alan bu açılım, sol açısından küçümsenecek değil, üzerinde ciddiyetle düşünülmesi gereken bir dönüşümdür.

Bugün solda hâlâ varlığını sürdüren buyurgan, üstenci ve her yeniliği peşinen mahkûm eden dil terk edilmelidir. Öcalan’ın da vurguladığı gibi, “karşısındakine kendini doğru ifade etme ve doğru dinleme olanağını vermek” demokratik siyasetin temel koşuludur. Bu anlayış, yalnızca Kürt sorununun çözümü için değil, solun kendi iç yenilenmesi için de yaşamsaldır.

Ortadoğu’nun yeniden savaş girdabına sürüklendiği, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılar düzenlediği bir konjonktürde, Kürt hareketinin “negatif isyan dönemini tek taraflı irade ve pratikle aşma” yönelimi tarihsel bir önem taşımaktadır. Bu tercih, Türkiye emekçi halklarına şiddet sarmalının dışında bir yaşam perspektifi sunmaktadır.

Şiddet ve ayrışma siyasetinden demokratik siyasete geçişin mümkün olduğu somut olarak gösterilmiştir. Düşünsel düzeyde şiddetten arınma ve barışçı siyasetin tercih edilmesi, savaşın normalleştirildiği bir bölgede dikkatle değerlendirilmesi gereken bir gelişmedir.

Öcalan’ın otoriter bir rejim koşullarında müzakere yürütmesi, bu dönüşümün değerini azaltmaz; tersine, sürecin ciddiyetini artırır. Çünkü siyaset, karşıt güçlerle temas ederek sonuç üretme sanatıdır. Militarist elitin bu sürece nasıl yanıt vereceği belirsizdir; ancak milyonlarca Kürt yurttaşın silahsız çözümü desteklediği gerçeği göz ardı edilemez.

Demokrasi Tartışması: Liberal Sınırlar mı, Toplumsal Dönüşüm mü?

“Demokratik toplum, demokratik uzlaşı ve entegrasyon” kavramları, bu yeni dönemin zihinsel çerçevesini oluşturmaktadır.

Tam da bu noktada soldan gelen alışıldık bir eleştiri yükseliyor: “Hangi sınıf için demokrasi?” Oysa demokrasi kavramı tek bir anlama indirgenemeyecek kadar geniştir.

Demokrasi yalnızca seçimler, ifade özgürlüğü ve bazı temel haklarla sınırlı kaldığında buna liberal demokrasi denir. Bu modelde siyasal haklar vardır; ancak ekonomik alandaki eşitsizliklere ve mülkiyet ilişkilerine dokunulmaz.

Buna karşılık, emekçilerin üretim süreçlerinde söz ve karar sahibi olduğu, işyerlerinde ve ekonomide demokratik katılımın sağlandığı bir düzen ise sosyalist demokrasi olarak adlandırılır. Böyle bir anlayışta demokrasi sadece sandıkla sınırlı değildir; ekonomik hayatı da kapsar.

Öcalan’ın açıklamalarında demokrasi kavramı bu teorik ayrımlara girilmeden, daha genel ve kapsayıcı bir anlamda kullanılmaktadır. Öncelik, şiddet ve inkâr zemininden çıkıp demokratik siyasal alanı genişletmektir. Demokratik alan genişlemeden, hangi sınıf adına olursa olsun daha ileri bir toplumsal dönüşümün yolu açılamaz.

Ezilen sınıfların, etnik ve kültürel toplulukların, kadınların ve çevre hareketlerinin haklarını savunabilmesi de ancak bu demokratik alanın genişlemesiyle mümkündür.

Bugün dünyada şiddet ve otoriterlik hâlâ güçlü görünse de, kalıcı bir zemin üretmemektedir. Demokrasi dışındaki rejimler krizler ve gerilimlerle ayakta kalabilir; fakat tarihsel olarak kalıcı olan, demokratik meşruiyete dayanan yapılardır.

Dogmaları mutlaklaştırmak, toplumsal iradeyi yok saymak ve sonuç vermeyen politikada ısrar etmek, reel gerçeklikle yüzleşmemek anlamına gelir. Öcalan’ın ifadesiyle, “inkârı ve isyanı sürekli kılmaya çalışmak, en büyük kural dışılığı kural haline getirmektir.”

Bir yıldır sürdürülen süreç, yeni bir yurttaşlık anlayışına işaret etmektedir: Din, dil ve milliyetin empoze edilmediği; etnik, cinsiyet temelli ve çevreci hareketlerin kendilerini özgürce ifade edebildiği bir demokratik toplum. Bu yaklaşım, hem Cumhuriyetin demokratikleşmesini hem de toplumsal barışın kalıcılaşmasını hedeflemektedir.

Sonuç olarak, Kürt özgürlük hareketinin geliştirdiği yeni paradigma, solun yeniden güç kazanması için önemli perspektifler sunmaktadır. Bu dönüşüm, iki hareketi birbirinden uzaklaştırmak yerine, demokratik zemin üzerinde yeniden yakınlaştırma potansiyeli taşımaktadır.

Asıl soru şudur: Sol, bu tarihsel fırsatı travmatik reflekslerle mi karşılayacak, yoksa kendi yenilenmesini de bu dönüşümle birlikte mi gerçekleştirecektir?

 

About Mehmet Tas

Check Also

Ekim Devrimi ve günümüzün iki sorunu

Sevgili arkadaşım, Bu sorunları Ekim Devrimi’nin 100. yılında çok tartıştık. O polemiklere yeniden dönmek istemiyorum. …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com