CHP Mitinglerinde Daralan Söylem
CHP’nin son dönemde düzenlediği mitingler, muhalefetin yönelimi ve sınırlarını göstermesi bakımından dikkat çekici. Başlangıçta toplumsal muhalefetin farklı kesimlerini bir araya getiren bu mitingler giderek monotonlaştı; söylem ise belirgin biçimde sağa kaydı. Nazım Hikmet’in şiirleri, Mahsuni’nin türkülerinin yankısı alanlardan silinirken; solun slogan ve talepleri de kalabalıklara ulaşmaz hale geldi.
Özel’in Çizgisi ve “Türkiye İttifakı”
CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in konuşmaları etkili ve akıcı; halkın sorunlarına değinmesi önemli bir yön. Ancak bu konuşmalar, giderek “Türkiye İttifakı” adı verilen seçim stratejisinin dar çerçevesine sıkışıyor. İmamoğlu ve tutuklu belediye başkanlarının durumu gündeme geliyor, ancak rejimin otoriter ve faşizan niteliği açıkça teşhir edilmiyor. CHP, tabandan gelişecek yerel direniş komitelerine de sıcak bakmıyor; tüm kontrolü merkezde tutmaya çalışıyor.
1990’lardan Bugüne Süreklilik
CHP’nin bugünkü çizgisi, 1990’lardan beri süren yönelimlerin devamı. O yıllarda laiklik ve cumhuriyetçilik vurgusu öne çıkarken, neoliberal ekonomi politikaları da benimsendi. Kürt sorununun demokratik çözümü konusunda ise statükocu çizgi korundu. 2013-2015 barış süreci, demokratikleşme için tarihi bir fırsat yaratmıştı; ancak CHP sürece mesafeli kaldı. Sürecin çökmesiyle birlikte ülke daha da otoriterleşti. Bugün mitinglerde barışın yeniden gündeme alınmaması, bu tarihsel sürekliliğin bir yansıması.
Kadın Hakları ve Sessizlik
CHP, kadın temsiliyetinde görece ilerici bir görüntü sunsa da, kitlesel eylemlerinde kadın hareketinin taleplerine özel bir yer açmıyor. Oysa kadınlar, hem barış sürecinde hem de otoriterliğe karşı mücadelede en dinamik toplumsal güçlerden biri. Bu taleplerin yok sayılması, muhalefetin toplumsal tabanını daraltıyor.
Latin Amerika’dan Dersler
Latin Amerika deneyimleri bu açıdan öğretici. Brezilya’da İşçi Partisi, Arjantin’de Kirchnercilik, Bolivya’da MAS ya da Kolombiya’daki barış müzakereleri, geniş halk ittifaklarının yalnızca seçimlerle değil toplumsal hareketlerle kurulduğunu gösterdi. Kolombiya’da 2016 barış anlaşması demokratik alanı genişletti. Arjantin’de feminist hareket milyonları seferber ederek kürtaj hakkını kazandı. Türkiye’de muhalefet, bu örneklerin gösterdiği gibi, kimlik ve eşitlik taleplerini dışlayarak dönüşüm potansiyeli yaratamaz.
Solun Yenilenme ve Birleşme İhtiyacı
Bugün solun en büyük riski, CHP mitinglerinde edilgen bir katılımcıya indirgenmek. Oysa daha derin bir ihtiyaç var: yenilenme temelinde birleşme. Türkiye solu, parçalı yapısını ve geçmişin bagajlarını aşarak, otoriter rejime karşı gerçek bir alternatif yaratmak zorunda.
Türkiye’de Marksist Solun Teorik Yenilenme Hedefleri
Tarihsel Muhasebe ve Kopuş:
1960–1980 dönemi deneyimlerinin eleştirel değerlendirilmesi, bugün için yeni bir başlangıcın anahtarıdır. Bu süreçte solun, dogmatik ve ithal çizgilerden uzak durarak kendi özgün yolunu açması mümkündür. 12 Eylül sonrasındaki dağınıklığın nedenleri açıklığa kavuşturulmalı; sol içi çatışma kültürü yerine stratejik yenilenme ve birlik fikri yerleştirilmelidir. Eleştiri alanında ilkeli, ittifaklarda kapsayıcı bir yaklaşım geliştirmek, bu kopuşun temel taşını oluşturacaktır.
Türkiye’nin Somut Gerçekliğine Dayalı Analiz
Marksist teorinin güncellenmesi, Türkiye’nin bugünkü sınıfsal dokusunu kavramakla mümkündür. Yeni emek biçimleri –platform çalışanları, göçmen emeği, beyaz yakalı prekarya– sınıf analizinin merkezine alınmalıdır. Kadın emeği ve görünmeyen bakım emeği, sınıf teorisinin asli unsuru haline getirilmelidir. Kürt meselesinin devrimci-demokratik çözümü, programın temel sütunu olmalı; ulusal sorun sınıf mücadelesiyle bağdaştıran bir perspektif geliştirilebilmelidir. Bunun yanı sıra, ekolojik kriz ve iklim adaleti sorunu, anti-kapitalist ekoloji yaklaşımıyla merkeze yerleştirilmelidir.
Strateji ve Örgütlenme Teorisinin Güncellenmesi
Mücadele artık tek bir alana indirgenemez. Parlamento, yerel yönetimler, sokak hareketi ve dijital alan, eşgüdümlü bir strateji içinde birleştirilmelidir. Parti biçimi yeniden düşünülmeli; kapalı “öncü” modelin yerine taban demokrasisine dayalı, açık ve çoğulcu örgütlenme biçimleri geliştirilmeli, farklı eğilimlerin aynı çatı altında ortak bir program etrafında buluşabileceği bir yapı oluşturulmalıdır.
Enternasyonalizm ve Kültürel Hegemonya
21.yüzyılda solun enternasyonalizmi, Latin Amerika, Avrupa ve Ortadoğu deneyimlerinden karşılıklı ders çıkaran, anti-emperyalizm ile demokratik değerleri birlikte savunan bir çizgiyle inşa edilebilir. Kültürel hegemonya mücadelesi stratejik düzeye çıkarılmalı; sanat, edebiyat, sinema ve dijital kültür alanlarında sol bir anlatı örülmelidir.
Bilgi ve Düşünce Üretiminde Özerklik
Marksist teorinin güncellenmesi, aynı zamanda bilimle buluşmasını da gerektirir. Üniversiteler, araştırma merkezleri ve bağımsız düşünce kuruluşları aracılığıyla bilgi üretiminin özerkliği sağlanmalı; sosyal bilimler ve doğa bilimlerindeki gelişmeler Marksist kuramla yeniden yorumlanmalıdır.
Demokratik Cumhuriyet İçin Sol
Türkiye’nin mevcut rejimi yalnızca seçim sandığıyla sarsılamaz. Barış, eşitlik ve demokrasi temelinde yenilenmiş ve birleşmiş bir sol; hem CHP’nin dar sınırlarını aşabilir hem de toplumsal muhalefetin gerçek öncüsü olabilir. Latin Amerika deneyimleri de gösteriyor ki, solun yenilenme ve birleşme iradesi olmadan iktidarlar değişebilir ama sistem dönüşmez.
Bugün ihtiyaç duyulan şey, pasif katılımcı bir sol değil; 21. yüzyılın gerçeklerini kavrayarak kendini yenileyen, barışı ve özgürlüğü programlaştıran, birleşme temelinde güçlenerek demokratik bir cumhuriyetin inşasına öncülük eden bir soldur.
