Barış, silahların susmasıyla başlar ama orada sona ermez. Gerçek barış, zihinlerde ve kalplerdeki şiddeti ve otoriterliği temizlemeyi gerektirir. Onurlu barış tarafların eşit kabul edildiği demokrasiyle olur. Barış teslimiyet değil, cesaret işidir, ortak iradedir, birlikte yaşama kararlılığıdır ve barış, en çok da bu topraklarda birlikte yaşamak isteyen Kürt, Türk, Ermeni, Alevilerin ve tüm azınlıkların onurlu tercihidir.
27 Şubat’ta Abdullah Öcalan Kandil’deki PKK yönetimine seslenerek örgütü kapatmalarını istedi. Yöneticiler 5-7 Mayıs’ta kongreyi toplayarak bir bildiri ile faaliyetlerine son verdiklerini açıkladılar. Bu tarihi kararla 27 Kasım 1978 yılında Diyarbakır Lice’nin Fis köyünde kurulan PKK’nin kırk yıllık çatışmalarla dolu, karmaşık ve karanlık bir sürecin sonuna gelindi.
15 Ağustos 1984’te Şemdinli ve Eruh’ta atılan ilk kurşunla başlayan çatışmalarda, Kürt ve Türklerden 90 bin 569 insan öldürüldü. PKK ile mücadelede 15 bin 224’ten fazla güvenlik görevlisi ve sivil hayatını kaybetti, geriye 34 bin 394 yaralı bıraktı. Kimine göre savaşta yaklaşık 3 trilyon dolar harcandı, iki Türkiye büyüklüğünde kaynak heba edildi. Bunlar emekçi halkın refahına gitseydi kişi başına milli gelir 30 bin dolar seviyesinde olurdu.
12 Mayıs’ta yayınlanan manifesto niteliğindeki kapanış bildirisinden önce iktidar, Abdullah Öcalan ve Kandil arasında dört ay süren yoğun bir görüşme trafiği yaşandı. Fesih kararı PKK’yı ve çatı örgütü olan KCK’yı da kapsıyor. Silah bırakma süreci MİT (Türk İstihbarat Teşkilatı) tarafından kontrol edilecek ve haziran ayının sonunda tamamlanacak. Türkiye, Irak ve Suriye’de PKK’nın silahlarını bırakacağı merkezler belirlendi. PKK’nın silah bıraktığı teyit edildikten sonra 15 bin militan durumu değerlendirilecek ve cezaevlerindeki yaşlı ve hasta mahkûmlarla ilgili “demokratik dönüşüm” süreci başlayacak.
PKK’nin kendini feshetmesi ve silahlı mücadeleyi sona erdirmesi sadece bir örgütün kapandığı anlamına gelmez. Bir zihniyetin, söylemin ve bir dönemin kapandığının ilamıdır. Birlikte yaşamanın, kuşaklar arası güvensizliğin ve barışa olan inancın aşınmasıdır.
Bu gelişme iktidarın yeter artık demokrasiye dönelim demesiyle başlamadı. ABD ve NATO’nun zorlaması, İsrail’in bölgede artan saldırganlığı, GOB projesine uygun Türkiye’nin dini ağırlıklı bir rejime sürüklenmesi ve AKP’nin otoriter rejiminin sonuna gelinmiş olması böyle bir sonucu doğurdu.
Tarihi karar sadece dış faktörlerin etkisiyle aniden alınmadı. Yıllar önce Abdullah Öcalan’ın silahlı mücadelenin bittiğini ilan etmiş, PKK’nin kendini feshetmesi gerektiğini defalarca söylemiş ve bu politikayla sonuca varılamayacağını görmüştü. Bu görüşe varmasını etkileyen faktörlerin başında Türk ordusunun gerillaya karşı savaşta kazandığı deneyimler, Dron gibi insansız hava teknolojisiyle dağlarda mutlak kontrol sağlamış olması. Örgütün Suriye’nin kuzeyinde kurulan Rojava’ ya önemli insan ve maddi güç aktarması. Ve en önemlisi değişen konjonktüre bağlı olarak PKK’nın makro düzeydeki hedeflerini ertelemesi; ayrılma hakkı ve özerk yönetim. Kültür ve anadilde eğitim gibi “Eşit Vatandaşlık” haklarıyla kendini sınırlandırması.
Sadece silahların susması mı?
PKK’nin kapanış bildirisi, silahların susmasına odaklanmış olsa da satır aralarında daha derin bir örgütsel kimlik değişimi ve ideolojik yeniden konumlanma sinyalleri veriyor. Açıklama üç noktayı vurguluyor. İlkinde devlete verilen sinyal; silahlı mücadele sona erdi ancak siyasi faaliyetler devam edecek. İkincisi Kürt halkına; mücadelemiz biçim değiştirdi ama bitmedi mesajı. Ve kadrolarına; yeni bir döneme geçildiğini, ideallerin sürdüğü belirtiliyor. Bu da gösteriyor ki, PKK silahları susturdu ancak farklı biçimlerde mücadelesine devam edecek.
Umut ve belirsizlikler
PKK’nın silahlı mücadeleyi sonlandırması, siyasal demokratik mücadeleye ilişkin umutları güçlendirdi, insanlar arasında kardeşliği yeniden canlandırdı. İktidar ömrünü uzatmak için bu fırsatı kullanacağı bilinmesine rağmen gözyaşı ve kanın duracağına dair büyük bir beklenti oluştu, bu umut verici bir gelişme. İktidar yanlıları gelişmeleri bir zafer havasında kutlarken geniş halk yığınları temkinli yaklaşıyor, belirsizlik ve kuşku belli oranlarda korunuyor. Bunun başlıca nedeni varlığını Kürt düşmanlığına dayandıran Devlet Bahçeli ve Erdoğan’ın aniden 180 derece dönüş yaparak Kürt dostu görünmeleri. Birinci çözüm sürecini sabote eden Erdoğan’ın muzaffer bir edayla devlet gücüyle silahları susturduğunu belirtmesi süreci kırılgan hale getiriyor. Aynı zamanda CHP’yi ve İmamoğlu’nu bir düşman gibi görmesi, etkisizleştirmek amacıyla demokrasinin son kalıntılarına saldırması barış sürecinin geleceğini belirsiz bir hale getiriyor.
Bundan sonra ne yapılacak?
Barışa doğru ilk adımların atıldığı bu günlerde yapılması gerekenlerden bazıları şunlar olabilir; kutuplaştırıcı değil, birleştirici bir dilin kullanılması, Kürt vatandaşlara eşit yurttaşlık, yeni anayasa ile kültürel hakların güvenceye kavuşturulması, asimilasyoncu yaklaşımların tarihe gömülmesi, ayrıcalıkların üretilmemesi, silah bırakmış kadroların rehabilitasyonu için etkili programların oluşturulması, TBMM’yi sürecin asli zemine dönüştürülmesi. Tüm siyasi partilerin, sivil toplumun ve yerel aktörlerin sürece katılımı şeffaf ve çoğulcu şekilde sağlanması……..devam edecek
