Yeni Anayasa mı, Yeni Rejim mi? Türkiye’nin Geleceğine Dair Bir Yol Haritası
Tarihsel dönemeçlerde ülkeler, yalnızca krizleriyle değil, bu krizlere verdikleri cevaplarla da anılırlar. Türkiye 2025 itibarıyla sadece bir siyasal çöküşle değil, aynı zamanda toplumsal olarak yeni bir kurucu irade ihtiyacıyla karşı karşıyadır. Bu bağlamda gündeme gelen “yeni anayasa” tartışmaları, sıradan bir reform gündemi olmanın ötesinde, bir rejim tartışmasına dönüşmektedir.
Bir anayasa, yalnızca bir metin değildir; bir ülkenin toplumsal mutabakat sözleşmesidir. Bu sözleşme, toplumun tüm kesimlerini kapsamalıdır. Yeni anayasa süreci, işçi sınıfının grev ve sendikal haklarının anayasal güvence altına alındığı, emeklilerin insanca yaşayabileceği ekonomik koşulların tanındığı, Kürt halkının eşit yurttaşlık hakkının açık ve net biçimde tanındığı bir temel üzerine kurulmalıdır. Kadınların toplumsal yaşamda eşit katılımı, gençlerin karar alma süreçlerine dahil edilmesi ve engelli bireylerin anayasal güvence altında yaşam haklarının korunması gibi başlıklar da bu süreçte temel önemde olmalıdır.
Bunun yanı sıra seçim güvenliği konusu yaşamsaldır. Türkiye, geçmiş seçimlerde defalarca seçim güvenliği tartışmalarıyla karşı karşıya kalmıştır. Yeni rejimin en temel güvencesi, seçimlerin şeffaf, adil ve hilesiz biçimde gerçekleşmesidir. Sandık, yeniden halkın gerçek iradesinin yansıdığı bir alan haline gelmelidir. Seçim süreci yalnızca oy verme günüyle sınırlı olmamalı; aday belirleme, kampanya yürütme ve medya erişimi gibi tüm aşamalarda eşitlik sağlanmalıdır.
Yeni anayasal düzenle birlikte, hapishanelerde tutulan tüm siyasi tutukluların serbest bırakılması bir ilk adım olmalıdır. Hukuksuzluğun yarattığı tahribat ancak hakların iadesiyle telafi edilebilir. Bu adım, hem hukukun üstünlüğü ilkesinin yeniden tesisi hem de toplumsal barışın tesisi açısından zorunludur.
Türkiye’nin yeni rejimi, gerçek bir demokratik yapıyı temel almalıdır: Kuvvetler ayrılığı, bağımsız yargı, basın özgürlüğü, düşünce ve örgütlenme özgürlüğü, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi bu yapının temel taşları olmalıdır. Eğitimde fırsat eşitliği, kamu kaynaklarının adil dağılımı ve yoksulluğa karşı etkin sosyal politikalar da demokratik rejimin sürdürülebilirliği için vazgeçilmezdir.
Sonuç olarak, mesele sadece bir anayasa değişikliği değildir. Türkiye, halk egemenliğini esas alan, sosyal adalet temelli, çoğulcu ve eşitlikçi bir toplumsal düzen kurmak zorundadır. Bu düzenin adı yeni bir cumhuriyet olabilir. Ama bu kez halkın cumhuriyeti değil, gerçek anlamda bir demokratik cumhuriyet olmalıdır. Bu demokratik cumhuriyet, yalnızca seçimlerle sınırlı olmayan, halkın doğrudan yönetime katıldığı, özgürlüklerin güvence altına alındığı bir siyasal rejimi tarif etmelidir. Halkın demokratik cumhuriyeti, adaletin, eşitliğin ve birlikte yaşama iradesinin kurumsal biçimidir.
