Daha fazla Lenin, daha az izm! – M. Taş

Bugün Lenin figürü unutulma ile öfke arasında gidip geliyor. Liberal ve muhafazakar fikirlerden ilham alanlar için, o başarısız liderler koleksiyonunun bir parçasıdır. Mayıs 1968’den bu yana doğan birçok toplumsal hareket için, tehlikeli devletçilik ve otoriter sosyalizmin bir bileşimini temsil ediyor. Fakat şu bir gerçek ki yanlış olan Lenin değil devrimci birçok fraksiyonda yuvalanmış Leninizm’dir.

Liberal demokrasinin yarattığı koşullarda ortaya çıkan sosyalizmsiz sosyalizm için Lenin bir engel, rahatsızlık yaratan anlaşılamaz bir ideolojik yumaktır. Lenin’in izlediği politikaların hangilerinin çarlık Rusya’ya özgül hangilerinin evrensel olduğunu belirlemek başlı başına zorlu bir çalışmadır.

Ve bu yüzden Berlin Duvarının yıkılmasından sonra uzun bir dönem Lenin’in politika üretme sanatı unutuldu. Ancak XXI yüzyılın ilk anti-neoliberal ayaklanmalardan sonra Latin Amerika’da Lenin’in düşünceleri özel bir yankı uyandırdı. Diğer coğrafyalarda ise unutulmuş eski bir melodi gibi yeniden söylenir oldu.

Şimdi, hangi Lenin’i vurgulamalıyız? Bolşevik tarihinin hangi tarafını, hangi anını vurgulamamız gerekiyor? Sovyetlerde kitlelerden nasıl öğrenileceğini bilen, izlenen amaçlarda uzlaşmazlığı, taktiksel ve örgütsel esnekliği, iktidarın ele geçirilmesinin kritik anlarında kurnazlık ve basiretli olanı mı? Devlet ve Devrim’in özgürlükçü Lenin’i veya son yıllarında partinin bürokratikleşmesi yönündeki eğilimleri kınayan mı. 1905’te Sovyetleri aylarca küçümseyen, 1910’un Bolşevik aşırı akımları kovan, Komünist Enternasyonal’de Alman ve İtalyan liderlerin ayrılmasını isteyen ve 1921’in korkunç ve istisnai günlerinde fraksiyonları ve grupları yasaklayan mı? Demokratik ve çoğulcu devrimci Lenin’i mi yoksa monolitik ve otoriter komplocu mu? Tüm bu sorulara yeniden doğru cevaplar aramak gerekmez mi?

Jakoben yazarı Jorge Sanmartino hangi Lenin sorusuna doğru cevap verdiğini düşünüyorum. Şunları söylüyor “…Burada, özellikle, kendisini zaman ve mekânın dışında herhangi bir evrensel formüle bağlamayan, tartışmaya kapalı soyut normatif dogmalarla düşünmeyen, somut durumun somut tahlili yoluyla amaçlarının peşinden giden ve bu amaçla elindeki araç ve gereçleri kullanan” Lenin’i tartışmak gerekir. Devamla “….Tıpkı onun gibi kendi kafasıyla düşünen ve gerekirse kurulan her şeyi yok eden, “sosyalist kutsalları” kaderlerine terk eden, solda kabul edilen genel düşüncelere aykırı düşünen ” heterodoks yaratıcı Lenin bizim ilgi merkezimizde kalıcı yerini alabilir.

Politikanın izinde giden Lenin’i resmi dogmatizmle zincire vurulmuş Leninizm’den ayırmak günümüz devrimlerinin karşılaştığı farklı koşulları anlamak için elzemdir. Birleşik Devletleri veya İngiltere gibi ülkelerdeki siyasi taktikler Fransa’dakiyle aynı olamaz ve Bolivya, Venezüella veya Arjantin gibi mücadele ve isyan süreçleri yaşamış ülkelerin deneyimlerinden belirgin bir şekilde farklı olacaktır. Aynı biçimde İslam’i kültür ve inançların ağır bastığı coğrafyamızda, herhangi bir değişim süreci, sosyalist bir programın içeriğini ve itici güçlerini yeniden tanımlamayı gerektirecektir.

Böyle bir yönelim mevcut taleplere cevap verebilen ve geçmişin nostaljik ve artık zamana uymayan formüllerin tekrarlanmasına yol açan yeni gerçekliklerin inkarından kaçınabilen pratik Lenin mükemmel bir örneği olacaktır. Bu son derece karmaşık ve zor bir görevdir ve bu nedenle ancak kolektif uygulama ve düşünme yoluyla üstlenilebilir.

Avangard elitist Leninizm, popülizmin ve sendikalist işçiciliğin öteki yüzünden başka bir şey değildir. Küçük bağımsız bir parti anlayışı tükendi. Yunanistan’daki Syriza, İspanya’daki Podemos krizi ya da Bolivya’daki MAS’ın ilerlemeleri ve gerilemeleri gibi yeni deneyimlerin başarısızlığı onu haklı çıkarmayacak ve canlandırmayacaktır. Yine de basit tarifleri kimse önermiyor. Bu anlamda, pratikte nasıl sonuçlar vereceği belli olmayan yeni bir formülden ziyade, başarısız parti deneyimlerinin radikal bir şekilde reddedilmesidir.

Lenin’in eleştirel ve yaratıcı ruhunu izlemek ne kadar gerekli görünüyorsa, son on yılların resmi Leninizm’ini sonsuza dek terk etmek de o kadar gerekli hale geliyor.

-Jorge Orovitz Sanmartino, Lenin; Siyasetin İzinde, Jacobin Latin America, Aralik 2024

 

About Mehmet Tas

Check Also

Ekim Devrimi ve günümüzün iki sorunu

Sevgili arkadaşım, Bu sorunları Ekim Devrimi’nin 100. yılında çok tartıştık. O polemiklere yeniden dönmek istemiyorum. …

2 comments

  1. Aslında yapmamız gereken belli. lenin’n Markx’ı çok iyi anladığını ve daha 24 yaşında genç bir devrimci iken yazdığı ilk kitabından (Halkın Dostları Kimlerdir) itibaren Marksizmi Rusya koşullarında yaşatıp sosyalist devrimi ve komünizmi hedeflediğini hiç aklımızdan çıkarmamız gerekir. Gerisi kolay..

    Neden kolay? Bu çağda, bu bllgi birikimimizle ve kolektif aklımızla Lenin’in mücadelesinden ve görüşlerden hangisinin evrensel düzeyde angilerinin Rusya koşullarında geçerli olduğunu anlamak zor olmasa gerek. İkinci olarak her insanın, her devrimcinin olduğu gibi Lenin2in de hataları vardır. Bu hatalarınn bir çoğunu zaten Lenin kendisi bulup düzeltmiştir. Biz bu hataları ortaya koyup, ders çıkarmallıyız. Yeter ki, bir art niyetli olmayalım, iki dogmatik olmayalım. Biz Lenin’e Dönüş” kitabımızda bunu yapmaya çalıştık.

  2. Safa Gursoy
    Lenin basta ve takiben tum devrimci liderler yika caklari devletin, devlet adamliginin cazibesine takilip yamuldular,Castro,Mandela istisna. Che bir devrimci maliye bakani olarak sovyetlerle imzalanacak ekonomik sözlesmeyi imzalamaz istifa eder, kubayi terk eder. Lenin de let adami olarak ingilizlwrle ticari sözlesmeyi cok buyuk tavizler vererek imzalar.
    Iyi guzel bir hafta dilerim.
    Mehmet Kahraman
    Safa Gursoy Ne yapmasını tavsiye ediyordun… Ticaret anlaşmasını imzalamayıp tüm rus köylü ve işçilerini açlıktan ölmesini mi Lenin ticaret anlaşmasını neden imzaladığını bunun anlamını bütün açıklığıyla ortaya koyan bir devrimci .Bunun “devlet adamlığı cazibesi” ile ne ilgisi var. 3 ay iktidar yaşarsa başarıdır diyen devrimcileri 3 yıl hangi zorluklar içinde yaşadığı düşünmeden böyle indirgemeci tanımlamalarla bir şey elde edilemez.
    Safa Gursoy
    Mehmet Kahraman Hasaa bendeniz daha iyi veya kötu degerlendirmesi yapmiyorum,devrimci liderlerin benzeri durumlarda aldigi tavirlari karsilastirdim.
    Devlet adami luksune Lenin sovyetleri MK ya bagladiginda, sosyalizmi sinirliyarak tökezlemenin yani sonun baslangici önu aciömistir. “Tum erk sovyetlere” dunyayi sarsan 10 gunun, kredisi ruhsuz devletce carcur edildi. Evet ömru kisaydi keske car ailesinin soyunu kurutmasinin buyuk bir hata oldugunu kabul ettigine sait olabilseydik.
    Mehmet Kahraman
    Safa Gursoy tabi ki eleştirileriniz bir görüşe dayanıyordur. Ama bir oradan bir buradan vurarak bir tartışma zor olur 🤨 Sovyetlerin MK bağlanması derken… Elbette hataları tartışılıyor tartışılacak çar ailesinin katledilmesinde rolü nedir bilmiyorum gerçekten. Ama devrimlerin sert ve acı şeyler olduğunu biliyoruz. Mümkündür…Ama ortada çarlık iddiasında meşruyeti bulunabilecek kimse yokken birilerin çar olma sevdası ile yola çıkabildiğini yüzbinlerce köylüyü peşinden sürükleyebildiğini iç savaşta milyonların ölümüne yol açabildiğini unutmayalım…Keşke hümanist duyarlıklarımızı tam anlamıyla koruyabileceğimiz biçimde gerçekleşebilse devrimler …Ama her devrim kan ve göz yaşı üretir yarında üretecektir… ve devrimler tarihi zamanında cesaretli alınamayan kararların çok daha büyük acılara mal olduğunu sık sık gösterir bana kalırsa. Bu gün ocağın ortası, yalnız ekim devriminin değil alman devriminin derslerini anmak içinde iyi bir zaman…
    Vahit Azazi
    Herkes okudugu kaynaklardan kendine göre bir Lenin yaratmis. Her seye ragmen 1-Lenin in kurdugu sistem, veya sosyalizm proesi cökmüstür. Bunun inkar edilecek bir tarafi yok. ikincisi ,Leninizm bir özgürlestirme proesi degil, iktidara gelme proesidir.3- Lenin Rusyanin o günkü kosullari icin dogru olabilecek normlari evrensel bir ilke haline getirmeye calismistir ki, buna hakki yoktu.4- Lenin in politik konusmalari ve polemikleri taraftarlarinca önemli birer teori haline getirilmis bu, yanlistir. 5- sosyalizm ve demokrasi birbirinden ayrilmaz bir bütünse, Leninizm bu ikisini 70 yil boyunca ayirmis ve dünya komünistlerine demokrasi sosyalizm birlikteligi vizyonunu kapatmistir.
    Bürokrasi daha bastan beri vardi. cok dvlet memuru nun maasi kalifiye bir iscinin maasinin 10-15 kati Lenin zamaninda ,hatta 1918 yilindan itibaren vardi.Yani bürokrasiyi Lenin yaratmis veya yaratmak zorunda kalmistir.
    Kisaca Leninizm Michael Brie nin “Lenini yeniden kesfetmek” adli Almanca kitabinin arka kapaginda yazdigi gibi, “Leninizm sosyalizmi kurma ugrasinda insanlik disi zamanlarda insani bir amac icin insanlik disi araclarla sosyalizmi kurma cabasidir. Bu, solun bir mirasidir. Sol bunu ne tamamen kabul edebilir, ne de tamamen reddedebilir. Sol bundan ancak gelecek icin ders cikarabilir.”
    Mehmet Tas
    Vahit Azazi M. Brie Leninizm’i değerlendirmiş Lenin’i değil. Sen hepsini redediyorsun, ders çıkaracak hiçbir şey bırakmıyorsun. Benimle aynı görüşleri paylaş demiyorum ama en azından zaman ayırıp Lenin’in Devlet ve Devrim kitabına bakarsan iyi olur, çünkü tartışmaları o eser üstünden sürdüreceğiz.
    Sait Almış
    Aslında yapmamız gereken belli. lenin’n Markx’ı çok iyi anladığını ve daha 24 yaşında genç bir devrimci iken yazdığı ilk kitabından (Halkın Dostları Kimlerdir) itibaren Marksizmi Rusya koşullarında yaşatıp sosyalist devrimi ve komünizmi hedeflediğini hiç aklımızdan çıkarmamız gerekir. Gerisi kolay..
    Neden kolay? Bu çağda, bu bllgi birikimimizle ve kolektif aklımızla Lenin’in mücadelesinden ve görüşlerden hangisinin evrensel düzeyde angilerinin Rusya koşullarında geçerli olduğunu anlamak zor olmasa gerek. İkinci olarak her insanın, her devrimcinin olduğu gibi Lenin2in de hataları vardır. Bu hatalarınn bir çoğunu zaten Lenin kendisi bulup düzeltmiştir. Biz bu hataları ortaya koyup, ders çıkarmallıyız. Yeter ki, bir art niyetli olmayalım, iki dogmatik olmayalım. Biz Lenin’e Dönüş” kitabımızda bunu yapmaya çalıştık.
    Kaya Ferruh
    Lenin bir Devrime önderlik eden ve Sosyalizmi inşa etmeye çalişan önemli , Devrimci bir Sosyalist . Böyle bir insanı kenara itmek , hiçbir gerçekle uyuşmaz . Bazı Teorik yada pratik yaşanmışlıklar günümüze ışık tutmaya devam edecektir . O yaşanmışlıklar unutulmamalıdîrki , aynî hataları tekrarlamayalım . Ki bu hatalar ne ise ortaya serelim ve ona göre değerlendirme yapalįm . Bugün olunsuz gözüken meseleler , ogünün şartlarında gerekli olabilir mesela . Sert dediğiniz Lenin Parti içi Demokrasi meselesinde , farklı düşünenlerin kendilerini özgürce ifae etmeleri gerektiğini ve partinin onlara bu hakkı vermesi gerektiğini söyleyen bir Lider Leninden bahsediyorsunuz diye aklîmda kaldığı kadarı ile hatırlatmak isterim .
    Vahit Azazi
    Güzel,objektif arayis icerikli bir metin.Objektif bir tartismaya vesile olmasini diliyorum. Tesekkürler Mehmet.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com