Erdemli Batı’nın ölümcül yaptırımları-Mustafa Aydın

 Ekonomik yaptırımlar söz konusu olduğunda akla ilk gelen ülke Rusya’dır. Ancak Batı dünya çapında onlarca ülkeye daha yaptırım uygulayarak açlığa, hastalığa, kaçışa ve ölüme neden oluyor.

Avrupa Birliği’nin Rusya’ya uyguladığı “yaptırım paketlerinin” tüm detaylarını anlamlandırmak zorlaştı. AB, Ukrayna’daki savaşın patlak vermesinden bu yana on bir paket halinde 1.400’den fazla yaptırımı uygulamaya koyarken ABD, İngiltere ve İsviçre gibi diğer Batılı ülkeler de aynı şeyi yapıyor. Resmi olarak tüzel kişi ve kurumlara yönelik yaptırımların amacı Rus ekonomisini zayıflatmak, Vladimir Putin rejimini sarsmak ve savaşı sona erdirmek.

Ancak, Rusya şüphesiz önlemler nedeniyle zayıflamış olsa da, büyük ve etkili bir ülke olarak kısıtlamalara uyum sağlamayı ve ticaretini yeniden düzenlemeyi başarmıştır. Savaştan önce bile Rusya kendi banka transfer sistemini uygulamaya koymuştu. “Yaptırımlar, en azından Batılı politikacıların beklentileri söz konusu olduğunda, açıkça başarısız oldu. Bu politikacılar Rusya’nın uyum yeteneğini ve yıllar süren hazırlıklarını hafife aldılar” diyor Alman Ekonomi Enstitüsü’nden (IW) Simon Gerards Iglesias.

ABD, AB veya BM’nin yaptırım uyguladığı daha zayıf, yoksul ve küçük ülkeler için durum tamamen farklıdır. 2023 yılında az ya da çok kapsamlı ekonomik, mali, seyahat ve silah yaptırımlarına tabi olan ülkelerin sayısı onlarca olacaktır: Bu ülkeler arasında Rusya’nın yanı sıra İran, Suriye, Kuzey Kore, Belarus, Venezüella, Myanmar, Afganistan, Yemen ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Nijer ve Libya gibi çok sayıda Afrika ülkesi yer alıyor.

Yaptırımların lehine olan argüman neredeyse her zaman aynıdır: hedef devletler insan hakları ihlalleri yapan acımasız diktatörlük rejimleridir. Yaptırım uygulanan ülkelerin çoğu da son yıllarda iç çatışmalar ve savaşlar (Yemen’de olduğu gibi vekalet savaşları da dahil) ya da doğal afetlerle sarsılan gelişmekte olan ya da yeni sanayileşmiş ülkelerdir. Ya da hepsi aynı anda. Daha yakından bakıldığında, birçoğunun aynı zamanda en çok insanın kaçtığı ülkeler arasında olduğu da ortaya çıkıyor.

Dayanışma göster ya da kaç

Yaptırımların asıl zarar vermeyi amaçladıkları kişileri değil, sıradan vatandaşları etkileyen etkileri nedeniyle insanlar da kaçıyor. “Ne Afganistan’daki Taliban ne de Suriye’deki Beşar Esad rejimi yaptırımların bir sonucu olarak davranışlarını değiştirdi. Yaptırımları uygularken orantılı davranmazsanız yanlış insanları vurursunuz,” diyor Bonn Uluslararası Çatışma Araştırmaları Merkezi’nden (BICC) çatışma araştırmacısı Conrad Schetter bir röportajında. “Ve uzun süre insani bir acil durum içinde umutsuz ve beklentisiz kalan insanlar eninde sonunda Avrupa’ya doğru yürüyeceklerdir.” Schetter ayrıca, içinde bulundukları sefil duruma rağmen ülkede kalmaya devam edenlerin “genellikle elitlerle dayanışma gösterme eğiliminde olduklarını çünkü kendilerini dışlanmışların köşesinde gördüklerini” söylüyor.

Sonuç olarak, yaptırım uygulanan ülkelerin halkları, elinde kırbaçla insan haklarını savunmayı vaaz eden Batı’ya karşı giderek daha fazla kızgınlık duymaktadır. Bu arada, yaptırım uygulanan ülkelerin devlet ve hükümet başkanları, ekonomik ilişkilerini genel olarak yeniden düzenliyor – özellikle de Doğu’ya doğru.

“Afganistan’da açlıkla mücadele için ayrılan fon 2022’ye kıyasla 2023’te yüzde 80 oranında azaltıldı.”

Agathe Demarais, İngiliz ekonomi dergisi The Economist’in Economist Intelligence Unit (EIU) Küresel Tahminler Direktörüdür. Daha önce Rusya ve Lübnan’da Fransız Maliye Bakanlığı’nın danışmanı olarak çalışmış ve yaptırımlarla ilgilenmiştir. 2022 yılında Backfire adlı kitabını yayınladı. Yaptırımlar Dünyayı ABD Çıkarlarına Karşı Nasıl Yeniden Şekillendiriyor? Demarais şöyle yazıyor: “Yaptırımların yaygınlaşması, ülkeler ve şirketler ABD’nin cezalarından kaçmanın yollarını aradıkça, bunları aşma çabalarını da körüklüyor. Yaptırımlar ABD ile anlaşmazlığa düşen hükümetleri birbirine ya da giderek Rusya ve Çin’e yaklaştırıyor. Yaptırımlar böylece jeopolitiği ve küresel ekonomiyi değiştiriyor ve ABD’nin etkisini azaltıyor.”

Afganistan: sonu olmayan bir dram

Örneğin Afganistan’da bu etki neredeyse yirmi yıldır muazzam boyutlardadır – sonuçta ABD ülkeyi 2001 yılında işgal etmiş ve müttefik kuvvetlerle birlikte 2021 yazına kadar işgal altında tutmuştur. Ancak bu, Almanya’nın neredeyse iki katı büyüklüğünde bir alana ve yaklaşık 40 milyonluk bir nüfusa sahip olan ülke halkına, sivil kayıplardan bahsetmeye bile gerek yok, kalıcı bir iyileşme getirmedi. Taliban’ın 2021’de iktidarı bu kadar zahmetsizce ele geçirmesinin nedenlerinden biri de budur. ABD derhal yeni eski yöneticilere karşı cezalandırıcı tedbirler uyguladı – içler acısı sonuçlarla.

Öncelikle bankacılık sistemini etkileyen yaptırımlar Afgan ekonomisini işlemez hale getiriyor, para transferlerini engelliyor ve gıda ithalatını büyük ölçüde pahalılaştırıyor. Aynı zamanda dünya da ülkeyi unutuyor. Ekim 2023’te, dünyada açlıkla mücadele eden BM kuruluşu Dünya Gıda Programı (WFP) temsilcileri alarm verdi: 2023’te Afganistan’a açlıkla mücadele için ayrılan fon 2022’ye kıyasla yüzde 80 oranında azaltılarak 1,6 milyar dolardan yaklaşık 340 milyon dolara indirildi. “Şu anda 15 milyon Afgan açlık çekiyor. Finansman yetersizliği nedeniyle ülkedeki 10 milyon kişiye yardımı kesmek zorunda kaldık,” dedi WFP Bölge Direktörü John Aylieff. Aylieff, uluslararası toplum ülkelerine ülkeye yönelik fonları arttırmaları çağrısında bulundu. “Taliban sorunlu kararlar alsa bile, insanlık her şeyden önce gelmelidir.” Özellikle de 2022/23’teki olağanüstü durum, binlerce kişinin ölümüne ve yüz binlerce kişinin evsiz kalmasına neden olan depremlerle daha da kötüleşirken.

ABD’de yaşayan Afganistanlı bir avukat olan Wazhma Sadat, ABD’de yayımlanan Foreign Policy dergisinin sayfalarına yansıyan akrabalarının anlattıklarını şöyle aktarıyor. “Hâlâ Afganistan’da yaşayan akrabalarım bana son iki yıldır, kendilerini yiyecek dilenirken görmekten utanabilecek arkadaşları ve akrabalarıyla temas kurmamak için dışarı çıktıklarında hep başlarını öne eğdiklerini söylüyorlar.” Sadat, bu insanların çoğunun yakın zamana kadar iş sahibi olduğunu ya da küçük işletmeler işlettiğini yazıyor. “Yaptırımların Afganların çektiği acılara katkıda bulunduğuna şüphe yok. Yaptırımlar daha büyük zararları önlemek yerine, baskıcı hükümetleri cesaretlendiriyor ve onlara daha fazla kuralı çiğneme, diğer anti-demokratik rejimlerle işbirliği yapma ve terör eylemlerini destekleme ruhsatı veriyor.”

Çatışma araştırmacısı Conrad Schetter, Afganistan’a yönelik yaptırımların refleks olarak, “aslında ne yaptığınızı ve sonuçlarının ne olacağını düşünmeden” uygulandığını savunuyor. Yaptırımlardan yana olanlar Taliban’ın terörü desteklediğini ve insan haklarını, özellikle de kadın haklarını ihlal ettiğini savunuyordu. Schetter’e göre Batı kamuoyu Afgan halkının içinde bulunduğu vahim durumu Taliban’ın geri dönüşüne bağlıyor. “Ancak bu doğru değil. Bu duruma yol açan öncelikle yaptırımlardır, çünkü ekonomik malların ithalatı artık fiilen mümkün değildir, ülke insani yardıma bağımlıdır ve sadece buna izin verilmektedir.” Ona göre Taliban’ın uluslararası toplum tarafından tanınması önemli. “Bu onların yirmi yıldır beklediği bir şey, kilit bir unsur. Onları etkileyecek araç ise yaptırımların kaldırılmasına yönelik müzakerelerdir.”

Otuz yılı aşkın bir süredir eğitim, sağlık ve yoksulluğun azaltılması alanlarında profesyonel yardım ve projeler düzenleyen İsviçreli Afganistanhilfe derneğinin bir çalışanı olan Michael Kunz, Batılı devletlerin uzlaşma konusundaki bu isteksizliğinin olumsuz sonuçlarına işaret ediyor. Kunz, Taliban ile anlaşmanın mümkün olduğunu deneyimlerinden aktarıyor. “Örneğin kadınların çalışmasına yasak getirilmesine rağmen, ılımlı Taliban ile sağlık sektöründe bir istisna konusunda anlaşmaya varabildik. Taliban’ın radikal gruplarına karşı bu ılımlı güçleri güçlendirmek için onlarla temas halinde kalmak önemlidir.” Kunz’a göre yaptırımların da bir sonucu olarak Taliban şu anda nüfuz kazanıyor. Çünkü Taliban dünyada zorlayıcı yöntemlerle taviz vermeye ikna edilemeyecek gruplardan biri. “Bazı değerleri savunmak zorundayız ama Afganistan’da bir şeyler yapmak istiyorsanız uzlaşmaya hazır olmalısınız.”

Görüşme yok, uzlaşma yok

Ancak Başkan Joe Biden yönetimindeki ABD sadece herhangi bir taviz vermeyi düşünmüyor. Dahası Washington, ABD’ye yatırılmış olan Afgan merkez bankası fonlarını bloke etmiş durumda. Bu, toplamda yaklaşık 7 milyar ABD dolarını kapsıyor. ABD yönetimi ancak STK’lardan ve diğerlerinden gelen sert eleştirilerin ardından 2022 sonbaharında bu fonların yarısını İsviçre’de Taliban’ın erişimi olmadan kullanımını koordine edecek bir fona aktarmayı kabul etti. Ancak bu arada ABD Hazine Bakanlığı’ndan bir yetkiliye göre ABD hükümeti de bundan geri adım attı ve Afgan merkez bankasının öncelikle “siyasi etkiden uzak” olduğunu kanıtlaması gerektiğini savunuyor.

Bu 7 milyar, Afganistan’ın 2020 yılında 20 milyar ABD doları olarak tahmin edilen GSYİH’sinin üçte birinden fazlasını temsil etmektedir. ABD hükümeti, Afganistan’ın döviz gelirlerinin diğer yarısı olan 3.5 milyar ABD Dolarını 11 Eylül 2001 saldırılarının mağdurlarına tazminat olarak aktarmayı planlamaktadır. Bu ilginç ve fiilen yasadışı proje uluslararası uzmanlar tarafından eleştirilmiş ve bir ABD mahkemesi de yasallığını sorgulamıştır.

“Suriye’de şu anda insanların yüzde 90’ı yoksulluk sınırının altında yaşıyor ve gıda, su, elektrik, ilaç, yemek pişirme ve ısınma malzemelerine sınırlı erişimleri var.”

Batı’nın böyle bir politikayla Afgan halkı arasında sempati yaratamayacağı sonucuna varmak için fazla spekülasyona gerek yok. Wazhma Sadat şöyle yazıyor: “Taliban yönetimi altında büyüyen bir çocuk olarak yaptırımların muazzam olumsuz etkilerini yaşadım. Beş yaşında bir çocuk olarak, ailemin geri kalanımızın hayatta kalabilmesi için içimizden birini satmak gibi acı bir karar vermek zorunda kalıp kalmayacağını merak ederdim.” Bu son derece yoksul ülkeye yönelik yaptırımların fiili sonucu – hem dün hem de bugün – açlıktan ölen bir ulus ve toplu halde başka ülkelere kaçan Afganlar: 1 Kasım 2023’ten bu yana bu mültecileri toplu halde sınır dışı eden komşu Pakistan’a ve aynı zamanda Avrupa’ya.

BM Mülteci Ajansı UNHCR, 2022 yılı sonuna kadar Afganistan’dan yaklaşık 5.7 milyon kişinin dünya çapında sığınma talebinde bulunacağını tahmin ediyor. Bu da Afganları şu anda Suriye ve Ukrayna’dan gelenlerden sonra dünyanın en büyük üçüncü mülteci grubu haline getiriyor. Afgan mültecilerin yaklaşık %90’ı iki komşu ülke olan İran (yaklaşık 3.4 milyon) ve Pakistan’da (yaklaşık 1.7 milyon) bulunurken, Almanya üçüncü sırada yer almaktadır (200,000’den fazla kişi). Bu insanlar, bu yıl 14 Haziran’da Akdeniz’de Yunanistan’ın Mora Yarımadası yakınlarında İtalya’ya ulaşmaya çalıştıkları balıkçı teknesinin batması sonucu ölen yüzlerce yurttaşları ve Pakistanlıların aksine hayatta kalmayı başardılar.

Suriye: unutuldu ve cezalandırıldı

Suriye’den gelen insanlar da, diğer şeylerin yanı sıra yaptırımların sert etkilerinden kaçarak yıllardır Akdeniz’de ölüyorlar. ABD ve AB, 2011’deki iç savaşın başlangıcında Beşar Esad rejimine karşı cezalandırıcı önlemler almıştı. Başkan Donald Trump yönetimindeki ABD, 2020 yılında Sezar Yasası kapsamında bu yaptırımları önemli ölçüde genişletti. BM temsilcileri o zamandan beri defalarca bunların kaldırılması çağrısında bulundu.

Bağımsız bir BM insan hakları uzmanı olan Alena Douhan, Kasım 2022’de Suriye’ye yaptığı ziyaretin ardından bir rapor yayınladı. Raporda şu ifadelere yer verildi: “Banka ödemelerinin engellenmesi ve yabancı üreticilerin tedarik yapmaması, yaptırımlar nedeniyle döviz rezervlerinin sınırlı olmasıyla birleşince, özellikle kronik ve nadir hastalıkların tedavisi için ciddi ilaç ve özel tıbbi ekipman sıkıntısına yol açtı.” Suriye’deki insanların %90’ının yoksulluk sınırının altında yaşamasının ve gıda, su, elektrik, ilaç, yemek pişirme ve ısınma malzemelerine erişimlerinin kısıtlı olmasının bir nedeni de budur. Bazı ürünler “ikili kullanıma” sahip oldukları için ambargoya tabidir. Örneğin klor, atık su ve su arıtımının yanı sıra silah yapımında da kullanılabilmektedir.

İbrahim Muhammed aslen Suriyelidir. 1998’den beri Berlin’de yaşıyor ve ekonomi alanında doktora yapmış. Ailesinin bir kısmı, annesi ve kardeşleri hala Suriye’de yaşıyor ve Muhammed onları düzenli olarak ziyaret ediyor ve onlara yardım ediyor. Röportajda, “Batı tarafından uygulanan yaptırımlar, özellikle de Sezar Yasası ile bağlantılı olanlar, ülke nüfusu üzerinde felaket etkisi yarattı, sanayi ve tarım yok oldu ve ülke ekonomisi 2011 yılına kıyasla yüzde 70 oranında küçüldü” diyor.

Örneğin Muhammed’in bir işadamı arkadaşı, yurtdışına para transfer edemediği için artık Almanya’dan hijyen ürünleri üretimi için birincil ürünler ithal edemiyor. Mohamad’a göre Suriyeli şirketlerin sadece Batılı ülkelerle değil, Çin, Brezilya ya da Arap ülkelerindeki şirketlerle de işbirliği yapmak için neredeyse hiçbir manevra alanı yok. “Batılı ülkelerle de iş yapan bu ülkelerin şirketleri, Suriye ile ticaret yapmaya devam ederlerse yaptırımlardan korkuyorlar – ABD’nin hesaplarını bloke edeceğinden endişe ediyorlar.”

Suriye lirasının 2020’den bu yana dramatik bir şekilde değer kaybetmesinin ve sadece kaçakçılık ve karaborsanın gelişmesinin nedeni de bu. Ülkeye seyahat eden Mohamad, yurttaşlarının çoğunun acı çektiğini görebiliyor. “AB’nin yaptırımları neden sürdürdüğünü hiç anlamıyorum. Bunlar rejimi değil, sıradan insanları etkileyen toplu bir cezalandırma. Eskiden orta sınıfa mensup olan halk şimdi kaçıyor. Kaçakçılara ödeme yapabilmek için sahip oldukları her şeyi satıyorlar.”

Batı’nın Suriye politikasına yönelik eleştiriler muhafazakâr ve liberal ABD düşünce kuruluşu çevrelerinden de geldi. Ağustos 2020’de Joshua Landis ve Steven Simon Foreign Affairs’te “yeni yaptırımların anlamsız zalimliği” hakkında yazdılar çünkü Esad rejimi “daha fazla insanın açlıktan ölmesini umursamıyor”. Yazarlar, ülkeyi yeniden inşa etmenin, “yolsuzluklarıyla ünlü” olduğunu kabul ettikleri Şam hükümetiyle işbirliğini gerektireceğini kabul ediyorlar. Ancak, “Suudi Arabistan da yolsuzluğa bulaşmış durumda” diye yazıyorlar. Sonuç olarak, “ABD Suriye’ye yönelik cezalandırıcı politikasını ne kadar çabuk gözden geçirirse, bölgeye o kadar çabuk olumlu bir katkıda bulunabilecektir. Esad yaptırımlardan kurtulmak için muhtemelen önemli tavizler verecektir ama iktidardan çekilmek bunlardan biri değildir.” Çünkü “dokuz yıllık acımasız şiddet bile […] onu ve askerlerini yenemediyse, ekonomik ambargo bile onu durduramayacaktır.”

“Yaptırımlar çoğunlukla demokrasi ya da insan haklarının savunulmasıyla değil, Batı ile müttefik olmayan ya da olmak istemeyen hükümetlerin cezalandırılmasıyla ilgilidir.”

Bu 2020’deydi ama Joe Biden’ın yönetiminin Suriye’deki insanların acılarına daha empatik yaklaşacağı fikri bir yanılgıydı. Şubat 2023’te Suriye ve Türkiye’de meydana gelen yıkıcı depreme kadar yaptırımlar devam etti ve o tarihten bu yana yaptırımların kaldırılması sadece insani yardım akışını kolaylaştırmaya yaradı. BM Suriye Arap Cumhuriyeti Bağımsız Uluslararası Araştırma Komisyonu Başkanı Paulo Pinheiro’nun Ekim ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda alarm vermesinin nedeni de budur: “Son on yılda, sektörel tek taraflı zorlayıcı tedbirlerin hükümetlerin davranışlarında olumlu değişikliklere yol açtığına dair hiçbir kanıt yoktur. Etkinin en ağır yükünü çekenler sıradan insanlardır. Yedi milyondan fazla Suriyelinin ülkeyi terk ettiği ve altı milyondan fazlasının ülke içinde yerinden edildiği Suriye, dünyanın en büyük mülteci krizine sahne olmaya devam etmektedir.”

Bu arada Esad, kaosa sürüklenen ülkesini Rusya’ya -ve Çin’e- doğru yönlendirmeye devam ediyor. 22 Eylül’de 2004’ten bu yana ilk kez Pekin’e gitti ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile bir araya geldi. İki devlet başkanı “stratejik ortaklık” kurduklarını açıkladılar.

Rusya yaptırımlarının ikincil zararı

Ancak, küçük ülkelere yönelik doğrudan yaptırımlar bu ülkelerin halkları üzerinde sadece yıkıcı bir etki yaratmıyor. Batı’nın Rusya’ya karşı yürüttüğü ekonomik savaşın da bu ülkeler üzerinde dolaylı bir etkisi var. Örneğin Rusya’nın başlıca ihracatçılarından biri olduğu yoksul ülkelere gübre tedariki de bu durumdan etkileniyor. AB, yaptırımların Küresel Güney’e yönelik gübre ticaretini kapsamadığını vurguluyor. Bununla birlikte, Rus taşımacılık ve finans sektörüne ve bu ticareti kontrol eden oligarklara getirilen kısıtlamalar sonucunda, Rusya’dan yapılan gübre ihracatı 2022 yılında yüzde 15 azalarak 31.6 milyon tona düştü. Afrika Birliği ürün kıtlığı ve riskler konusunda uyarıda bulundu – pek çok Afrika ülkesinin Rusya’ya yönelik yaptırımları reddetmesi şaşırtıcı olmamalı.

Gaz ve petrol gibi enerji piyasasını da altüst ettikleri için bu daha da doğrudur. AB ülkeleri, Rusya’dan ithalatlarını kesmek için bu malları diğer ülkelerde büyük ölçekli sözleşmelere bağladılar ve fiyatları Küresel Güney’deki pek çok ülkenin ödeyemeyeceği kadar arttırdılar.

Sonuç olarak, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihraç eden ülkeler, yoksul ülkelerle daha önce imzaladıkları uzun vadeli sözleşmeleri bile iptal ettiler. Sözleşmeden doğan cezaları ödemek zorunda kalsalar da, bunlar genellikle astronomik fiyatlardan elde edilebilecek ek kârdan daha azdı. Örneğin Pakistan, 2022 yılında LNG ithalatını neredeyse yüzde 20 oranında azaltmak zorunda kaldı – elektrik karneye bağlandı ve ekonomik zarar çok büyük oldu. Aynı zamanda Pakistan’dan gelen mültecilerin sayısı da artıyor.

Aşağı yukarı bir ölüm

ABD ve Batı’nın işine gelmeyen rejimlere karşı uygulanan yaptırımların sivil halk üzerindeki yıkıcı etkisinin farkına varamıyoruz. Ve bunun genellikle demokrasiyi ya da insan haklarını savunmakla değil, Batı ile müttefik olmayan ya da olmak istemeyen hükümetleri cezalandırmakla ilgili olduğunu fark edemiyoruz. ABD’nin Bloomington kentindeki Indiana Üniversitesi’nde Siyaset Bilimi ve Orta Doğu Çalışmaları Profesörü olan Abdulkadir Sinno, akademik bir platform olan East Asia Forum’da bu tür yanlış yönlendirilmiş bir yaptırım politikasının olası sonuçlarını Afganistan örneği üzerinden şu şekilde özetliyor.

“Muhtemelen Batı’nın dar görüşlülüğü ve Taliban’ın katılığı galip gelecek ve Afgan sivil halkı bunun bedelini hayatlarıyla ödeyecek. Batılı ülkeler geçici gıda yardımlarıyla politikalarının etkilerini gizlemeye devam edebilir ve Taliban da Batı’nın düşmanlığına karşı misilleme olarak kadınları ve bir zamanlar ABD ile müttefik olan grupların destekçilerini hedef almaya devam edebilir. Bu süreçte Taliban, nadir müttefiki El Kaide’ye daha fazla özerklik verebilir ve güvenilir bir gelir kaynağı sağlamak için uyuşturucu üretimini yeniden başlatabilir.” Sinno, Taliban’a benzer yaptırımların en son 1999 yılında uygulandığını, bunun da El Kaide ile daha yakın bir işbirliğine, 11 Eylül 2001 saldırılarına ve “ABD liderliğindeki küresel ‘teröre karşı savaş’ın henüz sona ermemesine” yol açtığını yazıyor.

About Mustafa Aydın

Check Also

FRANSA: LİSELİ GENÇLİĞİN DİRENİŞİ, AYRIMCILIK VE YOKSULLUK – M. Taş

Eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle başlayan protestolar, bir hafta içinde Fransa’nın dört bir yanına yayıldı. Dört …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com