ERDOĞAN’IN SESSİZLİĞİ VE DÜNYA DAYANIŞMASINA ÇELME- M. Taş

Brezilya Devlet Başkanı Lula ve Kolombiya Devlet Başkanı Gustavo Petro, uluslararası kamuoyunu Gazze’ye yardım göndermeye çağırdılar; halkları harekete geçirmeye, diplomatik baskıyı artırmaya ve insani koridorların açılmasını sağlamaya çalıştılar. Petro’nun New York’taki çağrıları, dünya liderleri nezdinde yankı buldu; benzer talepler bölgesel ve küresel aktörlerden de yükseldi. Ancak Türkiye’den beklenen güçlü ve tutarlı bir direniş gelmedi.

Bazı ülkeler ekonomi ve silah ambargolarını tartışmaya açtı; uluslararası dayanışmanın farklı biçimleri gündeme geldi. Farklı toplantılarda 12 ile 28 arasında değişen ülke kümeleri, İsrail’e yönelik yaptırım, silah ambargosu ve ticari ilişkilerin gözden geçirilmesi çağrıları yaptı — ama bu tür beyanların siyasi söylemde kalıp kalmayacağı hâlâ tartışmalı. Türkiye’nin başlangıçta protokol ya da beyanlara mesafeli yaklaştığı, sonrasında ise sembolik adımlar attığı iddiaları kamuoyunda geniş yankı buldu.

Binlerce barışseverin Gazze’ye yardım ve dayanışma çağrısına rağmen Türkiye resmi ağızdan uzun süre temkinli kaldı. Yardım filoları ve gönüllü konvoylar dünya çapında destek toplarken, Ankara’dan gelen tepkiler zayıf ve sınırlı kaldı. İspanya öncülüğünde oluşturulan ve onlarca gemiden oluştuğu bildirilen yardım filosuna ilk etapta gereken desteğin verilmediği, hatta bazı durumlarda görmezden gelindiği iddia edildi — buna karşılık İspanya ve İtalya yardım filosunu korumak için donanma unsurları göndereceğini açıkladı. Reuters+1

Erdoğan’ın “uzaktan selam” niteliğindeki destekleri, muhalefet liderlerinin ısrarlarına rağmen sembolik düzeyde kaldı. Türkiye daha sonra bölgeye askeri unsurlar (gözlem/izleme amaçlı drone ve bazı deniz unsurları) gönderdi; bu adım, gerçek bir yardım koruması mı yoksa siyasi mesaj mı olduğu tartışmasına açık kaldı. Bazı kaynaklar Türkiye’nin lojistik ve izleme desteği sağladığını, hatta bazı vakalarda yardım gemilerindeki aktivistlerin tahliyesine katkı verdiğini bildiriyor. Bu adımların, Türkiye’nin Batı ve ABD ile olan ilişkileri göz önüne alındığında ‘‘müttefiklerin izni’’ ya da uluslararası dengelerle bağlantılı olduğu yorumları yapılıyor.

Yeni barış planları, kısa vadede Gazze’deki gerçek özgürlük ve egemenliği garanti etmiyor. Son açıklanan teklifler arasında, Gazze için uluslararası bir geçiş dönemini yönetecek teknokrat bir yapı öneriliyor; Tony Blair gibi tartışmalı isimlerin adı bu süreçle anılıyor. Bu yaklaşım, Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkını zayıflatma tehlikesi taşıyor; yabancı teknokratların ve uluslararası yönlendirmelerin Gazze üzerinde kalıcı bir vesayet düzeneği yaratma potansiyeli var. Bu kabul edilemez. Reuters+1

Daha da vahimi, yeni barış planının başına Irak işgalinin sorumlularından, savaş suçlusu Tony Blair getirildi. Blair’in adı, 2003 Irak işgalinde oynadığı rol nedeniyle dünya kamuoyunda “savaş suçlusu” olarak anılıyor. Buna rağmen Erdoğan, Trump’ı kutladı. Aynı şekilde, Gazze’de işlenen savaş suçlarından dolayı Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından hakkında yakalama kararı talep edilen Netanyahu, hâlâ “barışın mimarı” gibi sunuluyor. Bu tablo, adaletin ve hukukun nasıl tersyüz edildiğini açıkça ortaya koyuyor.

Doğru ve adil olan şudur: İsrail’in Gazze’deki önkoşulsuz işgale derhal son vermesi; savaş suçları iddiaları ışığında uluslararası yargı süreçlerinin işletilmesi; suç işlediği iddia edilen yöneticilerin hesap vermesi. Savaşın sorumluları uluslararası hukuka göre yargılanmalıdır — bunun için Lahey başta olmak üzere uygun uluslararası mekanizmalar devreye sokulmalıdır. Barış sürecinin yönetimini, bağımsız, meşru ve Filistin halkının rızasını kazanacak aktörler üstlenmelidir. Bu anlamda İspanya Başbakanı Pedro Sánchez veya Brezilya lideri Lula gibi, bölgesel ve küresel itibar sahibi aktörlerin önderliğinde, Birleşmiş Milletler gözetiminde adil ve katılımcı bir süreç başlatılabilir.

Eğer dayatılan planlar, Gazze’yi fiilen İsrail gözetiminde, Filistin halkının siyasal katılımını sınırlandıracak biçimde hayata geçirilirse, bunun adı ‘‘barış’’ değil; mağdur halkın iradesine karşı kurulmuş yeni bir vesayet olacaktır. Dünyanın vicdanı bunun kabul edilemez olduğunu açıkça göstermiştir; dünyanın dört bir yanındaki barışsever insanlar bu planlara karşı ayağa kalkıyor. Bu haklı itirazın sesi daha gür ve daha organize olmalıdır.

Barış, işgalin ve kuşatmanın sona ermesiyle başlar; yeniden inşa ve güvenlik ise Filistin halkının onayı, denetimi ve aktif katılımıyla sağlanmalıdır. Adalet olmadan sürdürülebilir bir barış olmaz — bu yüzden uluslararası toplum, sembolik jestlerin ötesine geçip gerçek hesap sorma ve hakları güvence altına alma sorumluluğunu yerine getirmelidir.

About Mehmet Tas

Check Also

Ekim Devrimi ve günümüzün iki sorunu

Sevgili arkadaşım, Bu sorunları Ekim Devrimi’nin 100. yılında çok tartıştık. O polemiklere yeniden dönmek istemiyorum. …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com