“COBOTLARLA” YAŞAMAYA HAZIRLANMALIYIZ- M. Taş

Yakın bir zamanda evde, sokakta, işyerlerinde, okurken-yazarken, yemek pişirirken yanı başımızda bize eşlik eden bir robotla yaşamaya hazırlanmalıyız. Bu robotun şimdiki adı Cobot, kimbilir belki ileride çok farklı isimlerle çağrılacak. Sizin rutin işlerinizi sizin adınıza yapacak bir eşiniz. Onun sayesinde birçok yıpratıcı işten kurtulacaksınız. Spor yapmaya, edebiyat ve sanatla uğraşmaya zaman ayırabileceksiniz. İşlerinizin önemli bir kısmını Cobot’a devredeceğiniz için daha fazla özgür olacak, demokrasi ve çevreyle uğraşmak için daha çok zaman ayırabileceksiniz. Eşiniz robotu yönetebilecek, demokratik özgür komünizmin kuruluşuna katılabilecek kadar entelektüel kapasitenizi geliştirmeye imkan bulabileceksiniz.

Bu bir hayal değil artık. Robotların kayıt olduğu merkezler, pasaportları ve kimlikleri olacak. Bakım merkezleri inşa edilecek, yürüme alanları belirlenecek, trafik kuralları bunlara göre yeniden düzenlenecek. Gerçek anlamda bu yönde küçücük adımlar atılmaya başlandı bile. İlerici ve gerici militarist Cobot’lar arasında sınıf farklılıkları ve mücadele kimi zaman tehlikeli boyutlar alacak. 

Bilim insanları, insanın eşi bir robotla yaşamaya başladığında bildiğimiz sanayi toplumunun Toplum 5.0’e evrileceğini belirtiyorlar. Bu dev transformasyon robotların ve yapay zekanın birleştirilmeleriyle gerçekleşiyor. Birinci sanayi devriminden bugüne kadar geçen uzun tarihsel süreçte insanın geliştirdiği ve üretim güçleri olarak gruplandırdığımız bilim ve teknolojik devrim, Yapay Zekayla (YZ veya İngilizcesi AI)) çalışan robotların üretilmesiyle yeni bir aşamaya vardı.

Bu aşamanın genel bir panoramasını çizebilmek amacıyla dünyada ve Türkiye’de robot sanayisinin nasıl geliştiğine, YZ’nın ne olduğuna ve nerelerde kullanıldığına bakalım.

Türkiye merkezli yapay zeka ürünleri geliştiren firma sayısı 2024’te 1195’e yükseldi. İstanbul Ticaret Odası’nın çalışmasında yapay zeka ürünlerinin en yoğun olduğu sektörler de tespit edildi. Türkiye 22 bin 735 robotla en fazla robot stokuna sahip 18’inci ülke konumuna yerleşti.

Türkiye şu anda Uluslararası Yapay Zeka Endeksi’nde 160 ülke arasında 47’nci sırada. Her geçen gün sıralamadaki yeri yükseliyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi, TÜBİTAK ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu gibi kuruluşlar yapay zeka üzerinde çalışmaktadırlar.

Uluslararası Robotik Federasyonu’na göre, dünyada 2.7 milyon robot var. Geçen yıl 373 bin robot satıldı. Aynı yılda Çin’de 140 bin, Japonya’da 50 bin, ABD’de ise 33 bin robot satışı yapıldı. YZ sektöründeki yatırım 428 milyar dolara ulaştı. İnsansı Robotlar için yatırımlar 755 milyon dolara ulaştı.

Üretimde ve yaşamın çeşitli alanlarında Yapay Zeka (YZ) ve robotlar ayrı ayrı ya da birlikte kullanılmaktadır. Her birinin bilgiyi alma, işleme ve sunma yöntemleri farklıdır. YZ aldığı verileri analiz eder ve istenilen enformasyonu hazırlar veya belirtilen pratiği yerine getirir. Robotlar belirlenmiş program çerçevesinde verilen görevi yerine getirir ancak tek başına analizler yapıp yeni bir görevler belirlemez. Bunu yapabilmesi için YZ ile donatılmış olması gerekiyor. YZ’lı robotlar görevlerini yerine getirmesi için insan zekâsını taklit eden ve topladıkları bilgilere göre kendilerini yenileyen ve geliştirebilen sistemler veya makinalardır. Bilinen en zeki canlı insandır ve YZ logaritmik sistemleri kullanarak onu taklit ederek çalışmaktadır. Her ne kadar bugüne kadar insan zekasını taklit ederek aşan YZ üretilemediyse de yakın bir gelecekte oluşturulan logaritmik modeller sayesinde bunun başarılabileceği yazılmaktadır.

YZ farkındalığının en yüksek olduğu ülkeler Çin, Hindistan, Güney Kore ve Singapur oldu. Çin 1 milyon 501 bin endüstriyel robot ile dünya genelinde en fazla robot stokuna sahip ülke. Ekonomisinin mevcut robot stoku dünya ekonomisindeki robotların yüzde 38,5’ini temsil ediyor.

Dünyadaki muazzam robot stokları ihtiyaca göre beş ayrı YZ türünü kullanıyor. Bunlar;  Machine Learning, Deep Learning, Natural Language Processing, Computer Vision ve Explainable AI. (Öğrenen Makina, Derin Öğrenme, Doğal Dil İşleme, Bilgisayarlı Görüntü ve Açıklanabilir Yapay Zeka). Toplum 5.0’da kullanacağımız Cobot’lar bu YZ türlerinden biriyle veya birden fazlasıyla çalıştırılması düşünülüyor. Bunları kısaca tarif ederek geçelim.

-Makine öğrenmesi, bilgisayarların verilerden öğrendikleri ve tecrübelerle geliştirdikleri yapay zekanın (AI) bir alt kümesidir.

– Derin öğrenme, insan beyninin çalışma şekline göre genel hatlarıyla modellenen algoritmalar olan sinir ağlarının katmanları tarafından desteklenir. Büyük miktarlarda veri ile eğitim, sinir ağındaki nöronları konfigüre etmektir. Sonuç, eğitildikten sonra yeni verileri işleyen derin öğrenme modelidir.

– Doğal dil işleme (NLP), bilgisayarlara insan dilini yorumlama, işleme ve anlama yeteneği veren bir makine öğrenimi teknolojisidir. Günümüzde kuruluşlar; e-postalar, metin mesajları, sosyal medya haber akışları, videolar ve ses dosyaları gibi çeşitli iletişim kanallarından büyük hacimli ses ve metin verilerine sahiptir.

– Bilgisayarlı görü, bilgisayarların dijital görüntülerden veya videolardan nasıl bir anlam kazanabileceğiyle ilgilenen disiplinler arası bilimsel bir alandır. Mühendislik yöntemleriyle, insan görsel sisteminin yapabileceği görevleri anlamaya ve otomatikleştirmeye çalışmaktadır.

– Açıklanabilir yapay zekâ, YZ’nin karar verme süreçlerini insanların anlayabileceği ve değerlendirebileceği şekilde şeffaf hâle getirme çabasıdır.

Günümüzde YZ, finanstan sağlığa, ulaşımdan eğitime kadar hayatımızın birçok alanında kullanılmaktadır. Kısaca sesli asistanlar, dil çevirileri, öneri sistemleri, navigasyon, sosyal güvenlik, sağlık hizmetleri, e-ticaret ve yardımcı robot uygulamalarıyla günlük hayatımızda yer almaktadır. Siber güvenlik ve savunma sanayi gibi sektöre özel stratejik çalışmalarda da kullanılmaktadır.

Bildiğimiz ChatGPT bir yapay zeka yazılımıdır. Tesla’nın Optimus Robotica ise yapay zeka ile çalışan bir robot. ChatGPT Kullanıcıdan gelen soru ve yanıtlara göre bir sonraki metni tahmin etme yeteneği bulunan, sürekli öğrenen, öğrenmeye her zaman açık bir yazılımdır. Kullanıcılardan gelen bilgileri sürekli olarak hafızasına kaydeder ve sonraki yanıtlarını buna göre geliştirir. Tesla Optimus Robotu yol, hava ve trafikten aldığı enformasyonu muazzam bir hızla algılar ve anında nasıl hareket edeceğine karar verir.

Bilgisayarlarımızdan tanıdığımız Siri ve Cortana birer yapay zekadır. Apple’deki Siri yerleşik yapay zeka özellikleriyle donatılmış daha yetenekli, daha kişisel ve daha yardımcı. Hepsi her gün yaptığınız işleri daha kolay yapmanıza yardımcı oluyor.

Sanayi Devrimi 5.0’e (SD 5.0) gelmeden önce Bilim ve sanayide birbirini zincir halkaları gibi izleyen dört aşama mevcut. Birinci sanayi devriminde üretimi mekanize etmek için buhar ve su gücü kullanılmıştı, kömür kullanımı 1765 başlar. 2. sanayi devriminde elektrik ve gaz, montaj hatları ile seri üretime olanak sağladı. 3. sanayi devriminde süreçleri otomatikleştirmek için bilgisayar teknolojisi, elektronik ve nükleer enerji kullanılır. Endüstri 4.0 olarak da bilinen dördüncü sanayi devrimi, ilerlemenin odak noktası teknolojidir, özellikle robotlar, yapay zeka ve diğer çeşitli unsurlar. Girişte belirttiğimiz gibi beşinci sanayi devrimi veya IR 5.0, bireyleri imalat ve üretim organizasyonlarında işçiler ve robotlar iki eş veya iki ortak olarak algılanacaklar.

YZ dördüncü sanayi devrimiyse, beşinci sanayi devriminin birincil teknolojik üretimi “cobot’lar”dır. Kolaboratif robotlar veya “cobot’lar”, insan meslektaşlarıyla birlikte çalışmak ve daha da önemlisi onlara yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır. Teknolojik olarak gelişmiş bu makineler, kullanıcı dostu olacak ve tehlikeli görevlerin yerine getirilmesinde fiziksel yardım sağlayacak şekilde tasarlanmıştır.

Dolayısıyla insanlık sanayi toplumunu aşarak Toplum 5.0 ile tanıştığında büyük olasılıkla Demokratik Özgürlükçü Komünist toplumun tüm maddi altyapısı hazırlanmış olacaktır. İnsan yaşamı büyük bir değişime uğrayacak. Günlük yaşamda organik insanla inorganik robotlar olan Cobotlar iki evli çift gibi eşleşecek. Bundan sonra elimizde ne cep telefonumuz ne de altımızda arabamız olmayacak, Onların yerine telefonumuzu, bilgisayarımızı, mutfağımızı, ev ve arabamızı çalıştıran Cobot olacak.

Kapitalizm şimdiden sanayi 5.0 devrimini yavaşlatmaya başlamıştır. Robotlara ve YZ’ya yapacağı büyük yatırımların karşılığı olan karı kısa zamanda geri alamadığından sektöre yatırımları sürekli bir yükseliş sergilemiyor. Bu yüzden büyük tekeller canlı insan emeğini robotlarla değiştirmek gibi pahalı maliyetlere girmekten geri duruyorlar. Onun yerine işçileri yönetecek ve karar verebilecek YZ’yı tercih ediyor.

About Mehmet Tas

Check Also

Ekim Devrimi ve günümüzün iki sorunu

Sevgili arkadaşım, Bu sorunları Ekim Devrimi’nin 100. yılında çok tartıştık. O polemiklere yeniden dönmek istemiyorum. …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com