Latin Amerika’daki darbeler, ABD emperyalizminin ve yerli oligarşinin kıtadaki ekonomik ve jeopolitik çıkarlarını savunmaya yönelik stratejik kararlarının sonucudur. Genel olarak 1950-1980’de yapılan darbe süreçlerinde; kan dökme, askeri işgal, hükümet binalarının bombalanması (La Moneda, Şili, 1973), sıkıyönetim kararnameleri, muhalefetin bastırılması, kayıplar (Arjantin’deki diktatörlük döneminde 30.000 kişinin kaybolduğu tahmin ediliyor) ve infazlar olurdu.
Egemen ve bağımsız ekonomi politika izlemeye karar veren demokratik olarak seçilmiş başkanlara karşı darbeler, o yıllarda böyle yapıldı. Hepsinin ortak paydası komünizme karşı mücadele olmuştu. Bu argümana şimdi yenileri eklendi; yolsuzluk, “özgürlük” kaybı ve ekonominin kötü yönetimi.
“Sert ve şiddetli” darbelerden farklı olarak, yirmi yılı aşkın bir süredir, halkın oylarıyla anti-neoliberal, çevre, sosyal adalet ve barış talepleriyle seçilen başkanlara ve onların hükümetlerine karşı, devletin rolünü değiştirmek ve onu en çok arzu eden egemen sınıfların hizmetine sunmak amacıyla “yumuşak” darbe stratejileri uygulanıyor. “Yumuşak” veya yasal darbe önceden kurulur ve hazırlanır. İnfazı, darbenin nesnesi olan hükümetler tarafından işlendiği varsayılan yolsuzluk veya yasal normların ihlaline dayanan adli suçlar yoluyla gerçekleşir.
Bugün, oligarşinin aşırılık yanlısı kesimleri tarafından yönlendirilen; büyük sermaye, uyuşturucu kaçakçısı mafyalar, aşırı sağcı partiler (Demokratik Merkez) ve büyük kitlesel dezenformasyon medya ordusuyla ittifak halinde olan “yumuşak” darbe planlayıcılarının sürekli tehdidi ve kuşatması altında olan Kolombiya’da hükümetin durumu budur. Darbeyi destekleyenler, Kolombiya’da hükümetin hukuk normlarını ihlal ettiği için hukuk sisteminde bir kopuş olduğunu savunuyorlar. Bu, Cumhurbaşkanı’nın görevden alınmasını veya tutuklanmasını haklı çıkarmayı amaçlamaktadır. Darbeden önce, bildiğimiz gibi, amacı Cumhurbaşkanı ve Kabinesini gayri meşrulaştırmak ve kamuoyunun desteğini kazanmak amacıyla ana akım medyanın tezgahladığı uzun ve kirli savaş, yalan haber ve asılsız suçlamalara dayanan kampanya sürdürülüyor.
Kamuoyunda hükümete karşı huzursuzluk, istikrarsızlık ve kaos atmosferi yaratılarak cumhurbaşkanını görevden alma davasını öne çıkararak onu görevden alabilmek veya hapse atarak hükümetini gayri meşru ilan etme argümanına başvuruyorlar. İşte o zaman darbe şekillenir. Gustavo Petro’nun Haziran 2022’de 11 milyondan fazla oyla seçilen cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmasından bu yana geliştirdikleri politika bu.
2019’da Bolivya’da Evo Morales’e karşı yapılan darbenin nasıl yapıldığı, Luis Almagro ile OAS’ın (Amerikan Devletleri Örgütü) aşırı sağın darbecilerin çıkar temsilcileri ve ABD emperyalizminin birer piyonu olarak rol oynadıkları kıtanın milyonlarca vatandaşının hafızasında hala yaşıyor. Evo ülkeyi terk etmek zorunda kaldığında, Senato başkanı Jeanine Áñez göreve geldi ve çoğunluk tarafından meşru olarak seçilmiş bir cumhurbaşkanına karşı darbeyi tamamladı. Aynı kader, Peru’nun meşru Cumhurbaşkanı Pedro Castillo’nun da başına geldi ve kendisini kendi kendine darbe yapmakla suçlandı. Başkan’a istisnai durumlarda Kongre’yi feshetme yetkisi veren anayasal bir norm uyarınca yeni seçimler yapmayı önerdiğinde Peru Anayasası’nı ihlal edeceğini iddia ettiler. Daha sonra görevden alındı, iktidardan uzaklaştırıldı, hapse atıldı ve Başkan Yardımcısı Dina Boluarte dayatıldı.
Kıtada yasal darbe veya yasal darbe kurbanı olan diğer başkanlar sırasıyla: Venezuela’da Başkan Hugo Chavez, 11 Nisan 2002’de bir darbeyle devrildi ve aşırı sağcı oligarşi ve Yankee imparatorluğundan başkası olmayan sözde Venezuela muhalefeti, Caracas’ta, Miraflores Sarayı’na ulaşmayı ve Başkan Chavez’in istifasını talep etmeyi ve ülkenin “Kübalılaştırıldığını, özel mülkiyetin hiçe sayıldığını ve darbeci “diktatörlüğü” savunan bir yürüyüş düzenlediler. Ancak Venezüella örneğinde başarısız oldu, çünkü halk kitlesel olarak yanıt verdi, Başkan’ı serbest bırakıldı. Honduras Devlet Başkanı Manuel Zelaya, Silahlı Kuvvetler tarafından devrildi ve ülkeden sınır dışı edildi (2009); Paraguay Devlet Başkanı Fernando Lugo görevden alındı (2012); Brezilya Devlet Başkanı Dilma Rousseff, “mali hesapların oluşturulmasında sorumluluk suçu” ile suçlandı ve 2016 yılında, başkan olarak göreve başlayan aşırılık yanlısı bir neoliberal olan başkan yardımcısı Michel Temer’in yardımıyla Kongre tarafından görevden alındı.
Kolombiya’da tabandan geldiğini iddia eden bazı örgütlerin darbecilere karşı Gustavo Petro hükümetine yardım etmek için OAS’a gitmeye karar vermeleri şüphelidir, kaldı ki, Luis Almagro bir ajan yönettiği OAS kıtadaki emperyalist müdahale ve tahakküm politikasının bir aracı olduğunu biliyoruz. Bolivya’da Devlet Başkanı Evo Morales’e ya da Peru’da Devlet Başkanı Pedro Castillo’ya karşı olduğu gibi yumuşak darbeleri meşrulaştırmak için oligarşiler ve sağcı burjuvazi ile kişisel olarak komplo tezgâhlanıyor.
Birincil bileşen olan halk, Kolombiya’daki sağcı darbeye karşı koyabilecek ve onu durdurabilecek tek siyasi öznedir. Ülkede darbe yapmaya ve demokratik değişimi engellemeye çalışan sağcı güçlere karşı koymak için seferberlik, direniş ve mücadele kapasitelerine seslenmemiz gereken halkadır. Ülkenin Nisan 2021 ile Temmuz 2022 arasında yaşadığı toplumsal salgının közleri hala yanıyor.
Bu geniş protesto hareketinin ve parlamento dışı halk mücadelesinin meyveleri ve siyasi birikimi, Kolombiyalıların mevcut başkanı tarafından kanalize edildi ve toparlandı. Kolombiya’da değişimi engelleyen neoliberal ve aşırı sağcı darbe güçlerini durdurmak için, milyonlarca vatandaşın oluşturduğu bu harekete ve yeri doldurulamaz ve benzersiz bu siyasi özneye başvurmamız gerekiyor.
-Oto Higuita, Telesur, 8. 02.2024
