Tarihî mi, Taktiksel mi?
PKK tarafından açıklanan silah bırakma kararının ardından bir grubun silahların sembolik olarak yakması, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 12 Temmuz 2025 tarihinde AKP’nin grup toplantısında yapılan konuşmayla duyurulmuş ve siyasi iktidar tarafından bir “zafer” olarak yorumlanmıştı[1]. Ancak bu gelişmenin siyasal anlamı, sadece terörle mücadele perspektifinden değil, aynı zamanda rejim inşası ve dış politika stratejileriyle birlikte ele alınmalıdır.
Devletin Zaferi mi, Çözümün Ertelenmesi mi?
Erdoğan’ın “ne pazarlık yaptık ne de taviz verdik” çıkışı, silah bırakma kararını tek yanlı bir teslimiyet olarak sunma eğilimini yansıtmaktadır. Bu, barışın toplumsal meşruiyetini zedeleyebilecek bir yaklaşımdır. Oysa 2013-2015 çözüm süreci deneyimi, silahlı mücadeleden demokratik siyasete geçişte şeffaflık, karşılıklı uzlaşma ve hukuk ilkelerinin gerekliliğini ortaya koymuştu[2].
Rejim Krizine Yanıt Olarak Barış
2023 seçimleri sonrasında derinleşen ekonomik kriz, kurumsal erozyon ve toplumsal kutuplaşma ortamında, PKK’nın silah bırakması bir “normalleşme” başlatıcı olarak sunulmuştur. Bu süreç, şu başlıklarda iktidar için stratejik imkanlar sağlamaktadır:
-Siyasi Koalisyonu Yeniden Kurma: DEM Partisi ile dolaylı temaslar, Erdoğan’ın 2028 seçimlerine yönelik yeni bir siyasi denge arayışının parçası olabilir[3]. Erdoğan konuşmasında AKP, MHP ve DEM’in birlikte çalışmaya kararlı olduklarını belirtmiş, ancak DEM sözcüleri böyle bir ittifakın olmadığını açıklamışlardı.
-Yeni Anayasa ve Rejim Konsolidasyonu: Erdoğan, “Türkiye Yüzyılı” vizyonunu yeni anayasa hedefiyle birleştirerek, başkanlık rejimini daha da kalıcı kılacak bir zemin oluşturma amacı gütmektedir[4].
-Milliyetçi-Muhafazakâr Blokta Denge Arayışı: PKK’nın silah bırakması, MHP ve ülkücü tabanla gerilim yaratmadan, kontrollü bir “açılım” imkânı sunmaktadır.
Ortadoğu Dengelerinde Yeni Konumlanma
Silahlı mücadeleye son verilmesi, Türkiye’nin Irak ve Suriye’deki askerî varlığını yeniden şekillendirme ve PYD/YPG gibi yapılara yönelik politikasını değiştirme potansiyeli taşımaktadır[5].
-Kürt Dosyasının Denetimi: PKK’nın etkisinin zayıflatılmasıyla birlikte, Türkiye daha denetlenebilir bir “Kürt aktörler sistemi” oluşturma arayışındadır.
Bölgesel Bloklar Arasında Yeni Bir Eksen Yaratmaya Doğru: “Türk-Kürt-Arap ittifakı” vurgusu, hem İran etkisini sınırlamaya hem de Körfez ülkeleriyle ortak zemin oluşturmaya yönelik bir strateji olarak okunmalıdır. Kimilerine göre bu “ümmet fikri” etrafında “Yeni Osmanlıcılığın” devreye girmesi demektir.
-Yeni Osmanlıcılık ve Emperyal Vizyon Arayışı: TAÜRK gibi düşünce kuruluşlarının analizlerinde, Erdoğan iktidarının “ümmet fikri” etrafında şekillenen dış politika vizyonu, Türkiye’nin Ortadoğu’da daha etkin ve hegemonik bir güç olarak yeniden konumlanma arayışıyla örtüşmektedir. Türk-Kürt-Arap ittifakı söylemi, sadece bölgesel istikrar arayışı değil, aynı zamanda İran’ın nüfuzunu sınırlayarak Türkiye’yi Sünni eksenli bir lider pozisyonuna yerleştirme stratejisine hizmet etmektedir. Bu bağlamda, “Yeni Osmanlıcılık”, yalnızca tarihsel referanslara dayalı bir söylem değil, aynı zamanda Türkiye’nin askeri, siyasi ve kültürel nüfuz alanlarını genişletmeyi hedefleyen emperyal bir vizyonun ifadesi olarak okunmalıdır. PKK’nın silah bırakması, bu vizyonun önündeki önemli engellerden birinin ortadan kalkması anlamına gelmekte; Erdoğan yönetimi için hem iç politikada rejim inşası hem de dış politikada yeni eksenler kurma açısından stratejik bir fırsat sunmaktadır.
Kalıcı Barış İçin Gerekenler
Silahların susması, tek başına barış anlamına gelmez. Gerçek ve kalıcı barış için: ifade, kimlik ve eğitim alanlarında anayasal reformlar; köklü bir adalet ve geçmişle yüzleşme süreci; yerel yönetimlerin yetki ve temsiliyetinin artırılması gibi adımlar kaçınılmazdır. Aksi takdirde, silah bırakma bir “sessizlik rejimine” dönüşebilir.
PKK’nın silahları bırakması, tarihsel bir fırsat kadar, siyasal mühendislik aracına da dönüşme riski taşımaktadır. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu gelişmeyi rejim konsolidasyonu ve dış politika yeniden konumlanması için kullanma stratejisi, barışın geleceğini belirleyecek en temel etkendir. Bu nedenle, sadece devletin kararlılığıyla değil, toplumsal mutabakatla inşaa edilecek şeffaf, eşitlikçi ve demokratik bir barış sürecine ihtiyaç vardır.
Kaynakça
[1] Cumhurbaşkanlığı Resmî Web Sitesi, “12 Temmuz 2025 Grup Konuşması”, https://www.tccb.gov.tr[2] Gürbey, G. vd. (2017). The Kurdish Conflict in Turkey: Obstacles and Chances for Peace and Democracy. Palgrave Macmillan.
[3] Yıldız, K. (2021). “Kürt Siyaseti ve İttifak Stratejileri”, Toplum ve Demokrasi, 15(2), 44-59.
[4] Keyman, E. F. (2024). “Yeni Anayasa Tartışmaları ve Cumhurbaşkanlığı Sistemi”, Bilkent Siyasal Dergisi, 29(1), 12-30.
[5] International Crisis Group (2025). “Turkey and the PKK: A Fragile Ceasefire?”, ICG Report No. 270.
