(Kemal Burkay’ın “İsrail-İran Savaşı ve Muhtemel Sonuçlar” başlıklı yazısı vesilesiyle)
Değerli Kemal Burkay,
İran’daki mollalar rejiminin karanlık doğasını, halklara ve özellikle Kürtlere yaşattığı zulmü yıllardır dile getiren biri olarak, yazınızda ortaya koyduğunuz tarihsel değerlendirmeyi önemsiyor ve büyük oranda paylaşıyoruz. Kadınların yaşam hakkının, Kürt halkının kimliğinin, solun ve özgürlükçü düşüncenin bastırıldığı bu rejim, elbette halkların çıkarlarını değil, teokratik ve otoriter bir azınlığın iktidarını temsil etmektedir.
Ne var ki, İsrail ile İran arasında sürmekte olan çatışmayı değerlendirirken, yazınızda dış müdahaleyi dolaylı biçimde olumlayan bir yaklaşım sergiliyorsunuz. Rejimin savaş yoluyla çökmesi halinde halkların özgürleşebileceği varsayımı, ne yazık ki, tarihsel deneyimlerle çelişmektedir.
Dış Müdahalelerin Acı Bilançosu
Bugün bölgedeki pek çok halk, dış müdahalelerin yarattığı yıkımla yaşamaktadır. ABD’nin “özgürlük ve demokrasi” adına gerçekleştirdiği askeri operasyonların sonuçları ortadadır:
- Afganistan’da yirmi yıl süren işgal sonrası Taliban yeniden iktidara geldi. Kadınlar ikinci sınıf yurttaş sayılıyor, eğitim yasaklanıyor, siyasi muhalefet bastırılıyor.
- Irak’ta Saddam Hüseyin’in devrilmesi iç savaş, etnik ve mezhepsel kutuplaşmayı beraberinde getirdi. Milyonlarca insan yerinden edildi, milyonlarca hayat yitirildi.
- Libya’da Kaddafi’nin devrilmesinden sonra ülke fiilen üçe bölündü. Silahlı gruplar egemen oldu, devlet yapısı çöktü.
- Suriye’de Esad rejimi ve ona karşı mücadele eden dış destekli gruplar arasındaki çatışmalar, hem rejimin hem dış müdahalecilerin halklara ağır bedeller ödettiği bir felakete dönüştü.
Bütün bu örnekler, dış müdahale ile gelen rejim değişikliklerinin kalıcı bir demokrasi ve barış üretmediğini, aksine yeni otoriterliklere ve uzun süreli istikrarsızlıklara yol açtığını açıkça gösteriyor.
İran Halkının Kendi İradesiyle Değişim
İran’da rejimin değişmesi gerektiği yönündeki görüşünüze katılıyoruz. Ancak bu değişimin, halkların kendi dinamikleriyle gerçekleşmesi esastır. İran’daki kadınların “Jin, jiyan, azadî” sloganıyla başlattığı mücadele; üniversite gençliğinin, işçilerin, yoksulların sokaklardaki direnişi; Kürtlerin, Beluçların, Azerilerin on yıllardır süren özgürlük talepleri, bu değişimin temellerini oluşturmaktadır.
Dış müdahaleyle gelen bir rejimin, halk nezdinde meşruiyetinin olması mümkün değildir. Toplumsal dönüşüm yukarıdan, bombalarla, vekâlet savaşlarıyla değil; aşağıdan, örgütlü halk hareketleriyle gerçekleşebilir.
Çifte Standart Tehlikesi
İran’ın Suriye, Irak ya da Lübnan’daki müdahaleci politikaları haklı olarak eleştirilirken, İsrail’in ya da ABD’nin aynı türden müdahaleleri neden göz ardı ediliyor? Eğer halkların kendi kaderini tayin hakkını savunuyorsak, bunu evrensel bir ilke olarak benimsemek zorundayız.
Savaş ve dış müdahale, kısa vadede bazı rejimleri sarsabilir; ancak uzun vadede halklara felaket getirir. Bugünün Ortadoğu’su, bu gerçeğin canlı laboratuvarıdır.
Barışçı, Demokratik ve İçsel Değişim
Ortadoğu halklarının hak ettiği gelecek; savaşlarla, emperyal projelerle değil; özgürlükçü, eşitlikçi, laik ve demokratik halk hareketleriyle mümkündür. İran halkı da bu sürecin bir parçasıdır. Onların mücadelesini dış savaşların gölgesine sokmak, bu iradeyi küçümsemek olur.
Bu nedenle çağrımız şudur: İran rejimi elbette değişmeli; ama bu değişim, bombalarla değil; halkların cesareti, direnişi ve örgütlü gücüyle gerçekleşmelidir.
Saygıyla.
