BOLİVYA;MAS’ta açık savaş

Evo’cular Arce’cilere karşı

Fernando Molina, New Society, Eylül Ekim 2023

2005’ten beri Bolivya siyasetindeki hegemonik parti, iç çatışmalar yaşıyor, iki fraksiyona bölünmüş durumda. Sosyalizm’e Doğru Hareketi’ni (MAS) kontrol etmek amacıyla sert siyasi mücadele sürdürülüyor. Parti tabanını oluşturan toplumsal örgütler ve yargı da dahil olmak üzere, çeşitli düzeylerde iki ayrı kampa ayrılmıştir.

26 Ağustos’ta, Bolivya Hükümet (İçişleri) Bakanı Eduardo del Castillo, bir sosyal ağda, Uruguay’ın eski cumhurbaşkanı José Mujica’nın şu mesajı yayınladığı bir video yayınladı: “İyi liderler, politikadan ayrıldıkları zaman kendilerini aşan bir grup insanı geride bırakanlardır. Mücadele kolektiftir ve nesiller boyu sürer.” Sosyalizm Hareketi’nin (MAS) liderliğini korumak için Başkan Luis Arce, Catacora’ya karşı sert bir mücadele içinde olan eski Devlet Başkanı Evo Morales’e yaptığı imalı eleştiri açıktı. Günler sonra, Del Castillo, Morales’in koka kalesi Cochabamba’nın tropik bölgelerinin, ülkede en fazla kokain fabrikasının bulunduğu yer olduğuna dikkat çektiği bir basın toplantısı düzenledi. La Paz’ın pazarlarında satılan ve sadece geleneksel çiğneme (akulliku) için kullanılacak olan kokainin bir kısmının uyuşturucu kaçakçılığına yönlendirildiğini de sözlerine ekledi. 

Bu ifadelere verilen yanıt netti: “Burro ve Sonia,( Eşek ve Sonya) Evocular (Evo Morales taraftarları) tarafından  Hükümet Bakanı’na saldırmak  için kullanılan sıfatlardır,” diye manşet attı El Deber gazetesi. Morales’e çok yakın olan koka yetiştiricisi Senatör Leonardo Loza, Del Castillo’ya yönelik bu hakaretlere başvurdu, çünkü Santa Cruz’da bir yıldan az bir süredir yaşayan ve şimdi Bolivya adaletinden kaçak olan Uruguaylı narko Sebastián Marset, bakandan “eşek olmamasını” istediği bir video dağıtmıştı. Del Castillo’nun “gündüz mü yoksa gece mi Sonia” olduğunu merak etti. Mas’ın iki kanadı arasındaki kavga, aynı partiden meslektaşları arasındaki saygıyı geride bırakalı uzun zaman oldu.

Del Castillo, iç MAS üyelerinin bir kahramanıdır. Evo Morales hükümetleri sırasında (2006-2019) ikinci düzey bir yetkili olan bu genç avukat, partisinin 2020’de Jeanine Áñez hükümetine karşı direnişi sırasında öne çıktı. María Nela Prada’ya yakın Santa Cruz’da doğan ve aynı zamanda Santa Cruz’dan, Başkan Arce’nin sağ kolu ve Bakanı Del Castillo, başında Evo Morales’in bulunmadığı ilk kişi olan yeni hükümette ülkenin güvenliğinin yönetimini üstlendi. Bir yıl sonra, eski cumhurbaşkanı onu kabineden çıkarmaya çalıştı. Bunun nedeni, Morales’in uyuşturucuyla mücadele polis şeflerinden biri olan ve Uyuşturucuyla Mücadele İdaresi (DEA) tarafından ABD’ye kokain kaçakçılığıyla bağlantılı olmakla suçlanan Maximiliano Dávila’nın emriyle tutuklanmasıydı. Daha sonra Dávila basına yaptığı açıklamada, eski cumhurbaşkanına çamur atmak istediği için gözaltına alındığını söyledi. Buna ek olarak, bakan, ABD ajansının Dávila’yı neden suçladığını anlamak için DEA’dan bir rapor talep edeceğini açıkladı. Her iki olay da Morales’i paranoyaya sürükledi. O, kendisini uyuşturucu kaçakçılığıyla suçlamak ve ABD’ye iade etmek ve koka hareketini “yok etmek” için “kara bir plan” olduğunu açıkladı. Saldırıya rağmen Arce, Del Castillo’yu tuttu ve bunun yerine Morales’in bakanlığın başına yerleştirmek istediği bir Evocu’yu tasfiye etti.

Bu çatışmada önemli bir rolü olan bir diğer bakan, belki de Arce’den sonra iktidar partisindeki en güçlü adam olan Adalet Bakanı Iván Lima’dır. Evocular onu yargıçları ve sulh hakimlerini kontrol etmekle ve Morales’e karşı 2025’te aday olmasını engelleyecek bazı yasal manevralar hazırlamakla suçluyor. Bununla birlikte, eski cumhurbaşkanının, Lima’nın Morales’i iftira davasıyla tehdit etmesiyle bir gerçeklik kazandı. Morales, Lima’nın kardeşinin hukuk bürosunun devlete karşı milyoner davalarına baktığını ve Bakanın gücü sayesinde onları kazanabileceğini öne sürmüştü. Tehdidi kışkırtan öfkeli siyasi tepkiden sonra, bakan önce eski cumhurbaşkanını kovuşturma fikrinin kişisel olduğunu (Morales ona inanmadı) açıklığa kavuşturmak ve ardından davayı başlatmaktan kaçınmak zorunda kaldı. Bir yıl önce, hareketin militanı olmayan ve Katolik hiyerarşisiyle yakından bağlantılı olan bu hırslı avukat, bir sosyal ağda, MAS’la açıkça çelişen bir dizi mesaj yayınlamıştı. Bu, Bolivya devlet başkanının önemli bir danışmanı olmasını engellemedi. 

Yapısal düzeydeki en olumsuz MAS çatışmasının etkisi, partinin tabanını oluşturan sendikaların çoğunun iki kanada bölünmesidir. (Arce’ci olan Bolivya İşçi Merkezi şimdilik bundan uzak duruyor). 20 Ağustos’ta, Bolivyalı köylülerin “ana sendkası” olan Tek Sendikalı Köylü İşçileri Konfederasyonu’nun (CSUTCB) son kongresinde, delegeler arasındaki bir kavgayla gölgelendi. Morales, bir sosyal ağda, “Başkan Luis Arce’nin talimatı üzerine, hükümetin ve polisin siyasi operatörleri, [köylü kongresine karşı] canice bir saldırı gerçekleştirdiler,” diye yazdı. Eski cumhurbaşkanı, polisin toplantının yapıldığı El Alto kentinin kolezyumunda göz yaşartıcı gaz atmasını kınadı. Hükümet suçlamaları reddetti. Yetkililere göre, sabahın erken saatlerinde yapılan bir oturumun ortasında gaz bombalarını harekete geçirenler, “radikal kanadın” sarhoş delegeleri, yani eski cumhurbaşkanının takipçileriydi. Bakan Prada, Morales’in sözlerini “pervasızca” olarak nitelendirdi. Basında iki grup köylünün bıçak, şişe ve sopalarla çatıştığı bildirildi. 450 hafif yaralanma oldu. Yüzlerce kişinin katıldığı kongrenin düzensizliği nedeniyle hangi sektörün çoğunlukta olduğunu belirlemek zordu. Her halükarda, sonunda iki farklı lider kendilerini csutcb’nin yöneticileri ilan etti. Birincisi, iktidar partisi tarafından tanınan biri, kurumun ofisini ve belgelerini tuttu. Diğeri, Evocu olan, konfederasyonu geri kazanmak için geleneksel kırsal mücadele yöntemi olan barikata çıkma tehdidinde bulundu. Bu abluka, ekonomik krizin en çok ihtiyacı olanlara zarar vereceği için tavsiye edilebilir hale getirmediğini savunan Morales’in talebi üzerine Ekim ayına kadar ertelendi. Abluka, Bolivya siyasetinde hemen hemen her şey gibi, birçok retorik savaşın konusu oldu. İktidar partisi Evocuların zayıf olduğunu ve başarılı bir protesto gerçekleştiremediği için geri çekildiğini düşünmesine rağmen, Başkan Arce’nin yönetilebilirliğini zorlaştırma potansiyeline sahipti.

Bu olağanüstü durumdan çıkacak sonuç ne olursa olsun, toplumsal örgütler kalıcı bir şekilde bölünürse, MAS’ın 2025’te bir seçim yenilgisiyle hükümetten düşmekle kalmaz yerli halk hareketinin uzun vadeli bir yenilgisi kaçınılmaz olur.

About Mehmet Tas

Check Also

Lenin’in Mezar kitabesi (Ocak 1924),Karl Kautsky

 Sevgili Yoldaş Solski! Gördüğünüz gibi şu anda Berlin’de değil Viyana’dayım. Mektubunuz bugüne kadar elime geçmedi, …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com