Bir Rafale savaş uçağı pilotu, 1 Mart 2022’de Fransa’nın güneybatısındaki Mont-de-Marsan hava üssünde Polonya üzerinde günlük bir NATO sınır izleme görevi sortisi için havalanmadan önce uçağını inceliyor. GETTY IMAGES ARACILIĞIYLA PHİLİPPE LOPEZ / AFP
UKRAYNA’DA UÇUŞA YASAK BÖLGE
GÖRÜLMEMİŞ ŞİDDETİ ORTAYA ÇIKARABİLİR
Ukrayna’da savaş şiddetlenirken, Rusya’nın işgalinin yol açtığı yürek burkan yıkıma rağmen diplomasi geri planda kalmaya devam ediyor. İkinci Dünya Savaşı sonrası küresel mimari, savaş ve barış konularını düzenlemekten acizdir ve Batı, Rusya’nın güvenlik endişelerini reddetmeye devam etmektedir. Ayrıca, böyle bir politikanın fiilen uygulanması şiddeti hızla tırmandıracak ve potansiyel sonuçları konuşulamayacak kadar korkunç olsa da, bazı çevrelerde Ukrayna üzerinde uçuşa yasak bölge ilan edilmesi yönünde çağrılar var. Noam Chomsky, Truthout için bu özel röportajda, uçuşa yasak bölge fikrinin son derece tehlikeli olduğu konusunda uyarıyor .
CJ Polychroniou: Noam, Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline yaklaşık iki hafta kala, Rus kuvvetleri şehirleri ve kasabaları yumruklamaya devam ederken 140’tan fazla ülke işgali kınayan ve Rus birliklerinin geri çekilmesini talep eden bağlayıcı olmayan bir BM kararı lehinde oy kullandı. Rusya’nın uluslararası hukuk kurallarına uymamasının ışığında, savaş sonrası uluslararası düzenin kurumları ve normları hakkında şu anda söylenecek bir şey yok mu? Vestfalya devlet merkezli dünya düzeninin, devlet aktörlerinin savaş/barış ve hatta sürdürülebilirlik konularında jeopolitik davranışlarını düzenleyemediği oldukça açıktır. Bu nedenle, yeni bir küresel normatif mimari geliştirmemiz bir hayatta kalma meselesi değil mi?
Noam Chomsky : Eğer bu gerçekten kelimenin tam anlamıyla bir hayatta kalma meselesiyse, o zaman kaybederiz, çünkü buna hiç bir zaman diliminde ulaşılamaz. Şu an için umut edebileceğimiz en fazla şey, çok zayıf olanı var olanı güçlendirmektir. Bu yeterince zor olur.
Büyük güçler uluslararası hukuku sürekli olarak ihlal ederler. Daha küçük güçler İsrail’in Suriye’deki Golan Tepeleri’ni ve Büyük Kudüs’ü yasadışı bir şekilde ilhak etmesinde olduğu gibi, genellikle bir büyük güç koruyucusunun şemsiyesi altında savuştururlar- Washington tarafından hoşgörüyle karşılanır. Ya da Donald Trump tarafından yetkilendirilen Fas’ın Batı Sahra’yı yasadışı olarak ilhak etmesine de izin verilir.
Uluslararası hukuka göre barışı korumak ve gerekli görüldüğü takdirde kuvvet kullanma yetkisi vermek BM Güvenlik Konseyi’nin sorumluluğundadır. Süper güç saldırganlığı Güvenlik Konseyi’ne ulaşmıyor: Nazilerin Nürnberg’de asıldığı “yüksek uluslararası suç”un üç ders kitabı örneğini ele alırsak, Çinhindi’ndeki ABD savaşları, ABD-İngiltere Irak işgali veya Putin’in Ukrayna’yı işgali. Daha doğrusu, ABD dokunulmaz, Rus suçları en azından biraz dikkat çekiyor.
Güvenlik Konseyi, Fransız-İngiliz-İsrail’in Mısır’ı işgali ve 1956’da Rusya’nın Macaristan’ı işgali gibi başka vahşetleri de göz önünde bulundurabilir. Ancak veto daha fazla eylemi engeller. İlki, saldırganlığın zamanlamasına ve tarzına karşı çıkan bir süper gücün (ABD) emirleriyle tersine çevrildi. Bir süper güç tarafından yapılan ikinci suç ancak protesto edilebilirdi.
Süper gücün uluslararası yasal çerçeveyi küçümsemesi o kadar yaygın ki neredeyse gözden kaçıyor. 1986’da Uluslararası Adalet Divanı, Washington’u Nikaragua’ya karşı yürüttüğü terörist savaştan (hukukçu jargonunda “yasa dışı güç kullanımı”) kınayarak, Washington’a vazgeçmesini ve önemli tazminatlar ödemesini emretti. ABD (liberal basının desteğiyle) kararı küçümseyerek reddetti ve saldırıyı tırmandırdı. BM Güvenlik Konseyi, tüm ulusları uluslararası hukuka uymaya çağıran ve hiç kimseden bahsetmeyen bir kararla tepki vermeye çalıştı, ancak herkes niyeti anladı. ABD, uluslararası hukuktan muaf olduğunu yüksek sesle ve net bir şekilde ilan ederek veto etti. Bu tavır tarih oldu, unutuldu.
“KURALLARA DAYALI BİR ULUSLARARASI DÜZEN” için,
ABD’nin etkin bir şekilde kuralları koyduğuna dair zımni bir anlayışla,
BM temelli uluslararası düzeni reddetmek artık zorunluluktur
Uluslararası hukuku küçümseyen aynı zamanda İncil’e gösterilen saygıyla davranmamız gereken ABD Anayasası’nı da küçümser, demek nadiren kabul görür. Anayasa’nın VI. Maddesi, BM Şartı’nı, örneğin güç tehdidine başvuran her cumhurbaşkanı dahil olmak üzere seçilmiş yetkilileri bağlayıcı, “ülkenin en yüksek yasası” olarak kurar. Hukuk literatüründe kelimelerin söyledikleri anlamına gelmediğini savunan öğrenilmiş makaleler vardır. Öyleler.
Devam etmek çok kolay. Tek bir sonuç, ABD söyleminde, bilim de dahil olmak üzere, ABD’nin etkin bir şekilde etkili olduğu zımni anlayışıyla, BM temelli uluslararası düzeni “kurallara dayalı bir uluslararası düzen” lehine reddetmenin artık zorunlu olduğudur.
Uluslararası hukuka (ve ABD Anayasasına) uyulsa bile, erişimi sınırlı olacaktır. Rusya’nın başken Grozni’yi yerle bir eden korkunç Çeçenya savaşlarına kadar ulaşamazdı, bir barış anlaşmasına varılmazsa, belki de Kiev için korkunç bir tahmin; ya da aynı yıllarda, Türkiye’nin Kürtlere karşı savaşı, on binlerce insanı öldürmesi, binlerce kasaba ve köyü yok etmesi, yüz binlerce insanı İstanbul’daki sefil gecekondu bölgelerine sürmesi, hepsi de Clinton yönetimi tarafından güçlü bir şekilde destekleniyor ve suç olarak devasa silah akışını tırmandırıyordu. Uluslararası hukuk, ABD’nin “başarılı meydan okumayı” cezalandırmak veya kitlesel açlıkla karşı karşıya kalırken Afganların fonlarını çalmak için öldürücü yaptırımlar konusundaki uzmanlığını yasaklamıyor. Gazze’de bir milyon çocuğa veya “yeniden eğitim kamplarına” gönderilen bir milyon Uygur’a işkence yapılmasını da yasaklamıyor.
Bu nasıl değiştirilebilir? James Madison’ın sadece kağıt üzerindeki kelimelere atıfta bulunan ifadesini ödünç alacak olursak, yeni bir “parşömen bariyeri” kurarak pek bir şey elde edilmesi pek olası değildir. Daha yeterli bir uluslararası düzen çerçevesi, eğitim ve örgütlenme amaçları için faydalı olabilir – gerçekten de uluslararası hukukta olduğu gibi. Ancak mağdurları korumak yeterli değildir. Bu, ancak güçlüleri suçlarını durdurmaya zorlayarak veya daha uzun vadede güçlerini tamamen baltalayarak başarılabilir. Binlerce cesur Rus, Putin’in savaş makinesini engellemeye yönelik olağanüstü çabalarında şu anda bunu yapıyor. Amerikalıların, çok daha az ciddi bir baskıyla karşı karşıya kalarak, yetersiz de olsa iyi bir etkisi olan devletlerinin birçok suçunu protesto etmek için yaptıkları şey budur.
Daha az tehlikeli ve daha insancıl bir dünya düzeni kurmak için adımlar atılabilir. Tüm kusurlarına rağmen, Avrupa Birliği daha önce var olanların ötesinde bir adımdır. Aynı şey Afrika Birliği için de geçerlidir, ancak sınırlı kalır. Ve Batı yarımkürede, aynı şey UNASUR [Güney Amerika Ulusları Birliği] ve CELAC [Latin Amerika ve Karayip Devletleri Topluluğu] gibi girişimler için de geçerlidir. Amerikan Devletleri Örgütü.
Sorular sürekli olarak şu veya bu biçimde ortaya çıkar. Rusya’nın Ukrayna’yı işgal ettiği güne kadar, suç, iyi anlaşılan seçenekler izlenerek büyük olasılıkla önlenebilirdi: Ukrayna için Avusturya tarzı tarafsızlık, Ukraynalıların sahadaki gerçek taahhütlerini yansıtan Minsk II federalizminin bir versiyonu. Washington’u barışı sürdürmeye ikna etmek için çok az baskı vardı. Amerikalılar, kavramı acımasızca küçümseyen tek başına bir sınıf olan süper gücün egemenlik gazellerinin dünya çapındaki alaylarına da katılmadılar.
Suç işgalden sonra daralmış olsa da seçenekler hala devam ediyor.
Putin, barışçıl seçenekler mevcut olmasına rağmen, aynı refleksle şiddete başvurmayı seçti. ABD’nin, üst düzey ABD yetkililerinin ve üst düzey diplomatların bile uzun zamandır Rusya’nın meşru güvenlik kaygıları olarak anladıkları şeyleri reddetmeye devam ettiği doğru, ancak cezai şiddet dışındaki seçenekler açık kaldı. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı gözlemcileri, Donbas bölgesinde, sadece Rusya’nın değil, bir çoğunun büyük ölçüde Ukrayna’nın inisiyatifiyle suçladığı şiddetin keskin bir şekilde arttığını rapor ediyorlardı. Putin, eğer doğruysa, bu suçlamayı ortaya koymaya ve uluslararası kamuoyunun dikkatine sunmaya çalışabilirdi. Bu onun konumunu güçlendirebilirdi.
Daha da önemlisi, Putin, De Gaulle ve Gorbaçov’un önerdiği çizgide “ortak bir Avrupa yurdu” beklentilerini ileriye taşımaları için Almanya ve Fransa’ya başvurmak için gerçek olan fırsatların peşine düşebilirdi. Atlantik’ten Urallara, hatta ötesine geçerek Atlantikçi NATO temelli Washington’a tabi olma sistemini değişmeye zorlayabilirdi. Bu, uzun süredir mevcut kriz sırasında artan temel arka plan sorunuydu. “Ortak bir Avrupa evi”, Avrupa’ya birçok avantaj sunar. Akıllı diplomasi, beklentileri ilerletmiş olabilir.
Putin diplomatik seçenekleri takip etmek yerine, çok yaygın bir güç refleksi olan tabancaya uzandı. Sonuç, Ukrayna için yıkıcı, muhtemelen en kötüsü de yolda. Putin Atlantikçi sistemi eskisinden daha sağlam bir şekilde kurmayı başardığı için, sonuç aynı zamanda Washington için çok hoş bir hediye. Hediye o kadar memnuniyetle karşılandı ki, bazı makul ve bilgili analistler, başından beri bunun Washington’un hedefi olduğu yönünde spekülasyonlar yaptılar.
Bu konuları çok iyi düşünmeliyiz. Yararlı bir alıştırma, Churchill’in retoriğini ödünç almak için “çene-çene”nin nadir görülen görünümünü “savaş-savaş” tufanı ile karşılaştırmaktır.
Belki de barışçılar gerçekten kutsanmış kişilerdir. Eğer öyleyse, Yüce Tanrı fazla mesai saatleri koymak zorunda değildir.
Günümüzün küresel dinamiğine uyum sağlamak için yeni bir küresel mimari ve diplomatik uygulamaya duyulan ihtiyaçtan bahseden Putin, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yakın zamanda yaptığı bir telefon görüşmesinde, Rusya’nın Batı’ya karşı şikayetlerinin listesini tekrarladı ve krizden çıkış yolu olarak ima etti. Yine Putin’in talepleri reddedildi ve daha da açıklanamaz bir şekilde Putin’in sunduğu bu ışık huzmesi tamamen bastırıldı. Bu konu hakkında yorum yapmak ister misiniz?
Ne yazık ki, açıklanamaz değil. Aksine, tamamen normal ve tahmin edilebilir.
Putin-Macron görüşmesinin basın raporunda, Putin’in hedefleri hakkında rutin kışkırtıcı manşetlerle birlikte, Putin’in gerçekte ne söylediğinin kısa bir raporu yer aldı: “Kremlin, çağrının kendi okumasında, Bay Putin’in Fransız mevkidaşına asıl amacının ‘Ukrayna’nın silahsızlandırılması ve tarafsız statüsü’ olduğunu anlattı. Kremlin, bu hedeflere ‘ne olursa olsun ulaşılacağını’ söyledi.”
Putin’in “ana hedefi”ni [Ukrayna’nın askerden arındırılması ve tarafsızlık statüsünü] yinelemesine rasyonel bir yanıt, onu bu konuyu ele almak ve uzun zamandır barışçıl çözüm için temel çerçeve olarak anlaşılan şeyi sunmak olacaktır.
Akılcı bir dünyada, bu yorum manşet olur ve yorumcular Washington’u, Ukrayna’yı harap edecek ve hatta Putin’e bir teklif sunulmazsa ölümcül savaşa yol açabilecek büyük bir felaketten önce, yarattığı felaketten kaçış kapısı olan işgali sona erdirmek için bir fırsatı değerlendirmeye çağırırlardı. Bunun yerine, ünlü dış politika analisti Thomas Friedman’dan başlayarak, hemen hemen her yerde olağan “savaş-savaş” açıklamalarını duyuyoruz. Bugün The New York Times sert adam, “ Vladimir, daha yarısını hissetmedin ” diye öğüt veriyor .
Friedman’ın yazısı “Rusya Ana’nın iptali”nin bir kutlamasıdır. Sorumluluğunu paylaştığı karşılaştırılabilir veya daha da kötü vahşetlere verdiği tepkiyle faydalı bir şekilde karşılaştırılabilir. O yalnız değil.
Çok özgür ama derinden uyumlu bir entelektüel kültürde işler böyledir.
Putin’in “ana amacını” yinelemesine rasyonel bir yanıt, onu bu konuyu ele almak ve uzun zamandır barışçıl çözümün temel çerçevesi olarak anlaşılan şeyi sunmak olacaktır: Tekrarlamak gerekirse, “Ukrayna için Avusturya tarzı tarafsızlık, başka bir versiyon. Ukraynalıların sahadaki gerçek taahhütlerini yansıtan Minsk II federalizmi.” Akılcılık, aynı zamanda, tamamen küçümsediğimiz – ve Meksika’nın egemenliğinin Çin merkezli bir askeri ittifaka katılamaması ve ortak Meksika’ya ev sahipliği yapamaması gerçeğiyle ihlal edilmediği gibi – egemenlik hakları hakkında acıklı bir duruş olmadan yapmayı da gerektirecektir. Çin askeri manevraları ve ABD’ye yönelik Çin saldırı silahları.
Bütün bunlar mümkün, ancak uzak bir şeyi, rasyonel bir dünyayı ve dahası, Washington’un Putin’in az önce kendisine sunduğu muhteşem armağanla böbürlenmediği bir dünyayı varsayıyor: Ustanın kontrolü.
Bizim için mesaj her zaman olduğu gibi aynı ve her zaman olduğu gibi basit ve kristal berraklığında. Yaşanabilir bir dünya yaratmak için her türlü çabayı göstermeliyiz.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, NATO’nun Ukrayna’ya havayı kapatmama kararını kınadı. Rus silahlı kuvvetlerinin anavatanına verdiği felaket düşünüldüğünde anlaşılabilir bir tepki, ancak uçuşa yasak bölge ilanı 3. Dünya Savaşı’na bir adım daha yaklaşmaz mı?
Dediğiniz gibi, Zelensky’nin savunması anlaşılabilir. Buna yanıt vermek, büyük olasılıkla Ukrayna’nın ve çok daha fazlasının silinmesine yol açacaktır. ABD’de tartışılıyor olması bile şaşırtıcı. Fikir delilik. Uçuşa yasak bölge, ABD Hava Kuvvetlerinin yalnızca Rus uçaklarına saldırmayacağı, aynı zamanda Rus kuvvetlerine uçaksavar desteği sağlayan Rus kara tesislerini de, ne tür bir “tali hasar” ortaya çıkarsa çıksın bombalayacağı anlamına geliyor. Bundan sonrasını anlamak gerçekten zor mu?
Mevcut durumda Çin, Ukrayna’daki savaşı durdurabilecek tek büyük güç olabilir. Aslında, Xi Jinping, Putin’i Ukrayna’daki eylemlerini yeniden gözden geçirmeye zorlayan tek lider olabileceğinden, Washington’un kendisi Çinlileri dahil etmeye hevesli görünüyor. Çin’in Rusya ve Ukrayna arasında bir barış arabulucusu rolü oynadığını ve belki de yakında küresel bir barış arabulucusu olarak ortaya çıktığını görüyor musunuz?
Çin bu rolü üstlenmeye çalışabilir, ancak bu pek olası görünmüyor. Çinli analistler, daha önceki röportajlarda tekrar tekrar tartıştığımız ve burada kısaca tekrarladığımız gibi, felaketi önlemenin her zaman bir yolu olduğunu elimizden geldiğince kolaylıkla görebilirler. Seçenekler azalırken, Putin’in “ana amacını”, hiçbir temel hakkı ihlal etmeden, herkes için faydalı olacak şekilde gerçekleştirmenin yine de mümkün olacağını görebilirler. Ve ne ABD hükümetinin ne de yorumcuların ilgilenmediğini görebilirler. Bu konu için çok az teşvik görebilirler.
İsteyecekleri bile belli değil. Çatışmanın dışında kalarak yeterince iyi durumdalar. Dünyanın büyük bir kısmını ve sıradaki olası bir NATO üyesi Türkiye ile Çin merkezli yatırım ve geliştirme sistemine entegre etmeye devam ediyorlar.
Çin ayrıca Küresel Güney’in “Rusya Ana’yı iptal etmekten” pek hoşlanmadığını, ancak ilişkileri sürdürmeyi tercih edeceğini biliyor. Güney, işgalin zulmü karşısında duyduğu dehşeti pekâlâ paylaşabilir, ancak onların deneyimleri Avrupa ve ABD’nin deneyimleri değil. Ne de olsa onlar, Ukrayna’nın çektiği acının yanında pek göze çarpmayan Avrupa-ABD vahşetinin geleneksel hedefleridir. . Deneyimler ve anılar, Çin tarafından “aşağılama yüzyılı”ndan ve çok daha fazlasından paylaşılıyor.
Batı bunu algılamamayı seçebilirken, Çin kesinlikle anlayabilir. Mesafeyi koruyarak mevcut yollarına devam edeceklerini tahmin ediyorum.
Tüm diplomatik girişimlerin başarısız olduğunu varsayarsak, Rusya gerçekten Ukrayna büyüklüğünde bir ülkenin tamamını işgal edebilecek durumda mı? Ukrayna Putin’in Afganistan’ı olamaz mı? Nitekim, Aralık 2021’de, Rusya Bilim Akademisi’nin Ukrayna Araştırma Merkezi başkanı Viktor Mironenko, Ukrayna’nın başka bir Afganistan olabileceği konusunda uyardı. Bu konudaki düşünceleriniz nelerdir? Putin Afganistan’dan ders almadı mı?
Rusya Ukrayna’nın tamamını işgal ederse, Afganistan’daki sefil deneyimi parkta bir pikniğe benzeyecektir. Durumların oldukça farklı olduğunu unutmamalıyız. Belgesel kayıtlar, Rusya’nın Afganistan’ı, Başkan Carter’ın CIA’ya Rus destekli bir hükümete karşı çıkan “Afgan isyancılarına… Brzezinski’nin , daha sonra gururla ilan ettiği gibi. Rusya’nın Ortadoğu’yu ve ötesini ele geçirme planları hakkında çılgınca açıklamaların hiçbir temeli yoktu. Yine, George Kennan’ın bu iddiaları oldukça izole bir şekilde reddetmesi zekice ve doğruydu .
ABD, Rus işgaline direnen Mücahidlere, Afganistan’ı kurtarmak için değil , operasyonu yürüten İslamabad’daki CIA istasyon şefinin açıkladığı gibi “ Sovyet Askerlerini öldürmek ” için güçlü bir destek verdi.
Rusya için, maliyet korkunçtu, ancak elbette, Afganistan’ın çektiği acının çok az bir kısmı – ABD destekli İslami köktendinciler, Ruslar çekildikten sonra ülkeyi harap etmeye devam etti.
İnsan, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinin Rus halkına neler getireceğini hayal etmekte bile tereddüt ediyor, hadi tüm dünyaya olmasın.
Önlenebilir. Önemli olan nokta budur.
RÖPORTAJ: CJ Polychroniou TRUTHOUT 8 Mart 2022 ÇEVİRİ: HASAN ŞÜKRÜ DAL

