Kürt Ulusal Hareketi – Eşit Yurttaşlık ve Halkların Kardeşliği Mücadelesi
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş süreci, çok uluslu bir imparatorluğun dağılmasının ardından şekillenmiş; bu yeni yapıda Türk ulus kimliği, devletin merkezine yerleştirilmiştir. Ancak bu ulusal inşa süreci, Kürt halkı başta olmak üzere diğer halkların kimliğini, dilini, kültürünü ve kolektif haklarını inkâr üzerine kurulmuştur. Cumhuriyet’in “eşit yurttaşlık” söylemi, pratikte asimilasyoncu ve baskıcı bir siyasal çerçeveye dönüşmüş; Kürt halkının talepleri ise yıllarca bastırılmış, kriminalize edilmiş, silahlı çatışmalarla çözümsüzlüğe mahkûm edilmiştir.
İnkâr, bastırma, asimilasyon: Cumhuriyet’in Kürt politikası
Lozan Antlaşması’yla “azınlık” statüsüne bile sokulmayan Kürt halkı, 1925 Şeyh Said İsyanı’ndan itibaren sürekli olarak bir “güvenlik sorunu” çerçevesinde değerlendirilmiştir. Takrir-i Sükûn, İstiklal Mahkemeleri, Dersim Katliamı, zorunlu göç politikaları, köy yakmalar ve 1990’lardaki faili meçhuller… Tüm bu süreçler Kürt halkına yönelik sistematik devlet şiddetinin bir parçasıdır.
Kürtler sadece etnik kimlik temelinde değil; aynı zamanda sınıfsal ve bölgesel eşitsizlik temelinde de dışlanmıştır. Kürt illeri yıllarca kamusal yatırımlardan mahrum bırakılmış, feodal ilişkilerin devamı teşvik edilmiş, bölge halkı hem devlet hem de ağalık düzeni tarafından sömürülmüştür.
Kürt hareketi: eşitlik, özyönetim ve özgürlük talebi
1990’lardan itibaren Kürt ulusal hareketi, yalnızca etnik kimlik temelinde değil; aynı zamanda demokratikleşme, kadın özgürlüğü, ekoloji ve sınıfsal adalet gibi taleplerle de kendini yeniden tanımlamıştır. Bu dönüşüm, Kürt hareketini Türkiye’nin demokratikleşme mücadelesinin önemli bir bileşeni hâline getirmiştir. Kürt hareketi bugün, sadece Kürt halkının değil, Türkiye halklarının tamamının özgürlük mücadelesinde yer almaktadır.
Kadın hareketiyle güçlü bağlar kurması, taban demokrasisi anlayışıyla halk meclislerini yaygınlaştırması, farklı etnik ve inanç gruplarıyla dayanışma içinde olması, bu hareketin dönüştürücü potansiyelini artırmıştır.
Sosyalist hareketin tarihsel eksikliği ve bugünkü sorumluluğu
Türkiye sol hareketi, uzun yıllar boyunca Kürt sorununu yeterince merkezî bir mesele olarak ele almamıştır. Milliyetçilikle arasına yeterince mesafe koyamayan yaklaşımlar, “ulusal sorunu” sınıf mücadelesi dışında gören indirgemeci tutumlar ve Kürt hareketine karşı hiyerarşik yaklaşımlar, bu kopukluğun nedenleri arasındadır.
Oysa Türkiye işçi sınıfının büyük bir kısmı Kürt işçilerden oluşmaktadır. Kürt halkının hak mücadelesi ile sınıf mücadelesi arasında organik bir bağ vardır. Emekle sermaye arasındaki çelişki ile ulusal haklarla ulusal baskı arasındaki çelişki, birbirinden ayrıştırılamaz.
Yeni bir cumhuriyetin temeli: halkların eşitliği ve gönüllü birliği
Sosyalist bir cumhuriyet, halkların gönüllü birliği temelinde kurulabilir. Bu, sadece kültürel hakların tanınması değil; aynı zamanda siyasal özerklik, anadilinde eğitim, yerel demokrasi ve merkeziyetçiliğin kırılması gibi yapısal reformlarla mümkündür. Türkiye’nin geleceği, Kürt halkının özgürlüğü ve eşit yurttaşlığıyla birlikte inşa edilebilir.
“Kardeşlik” ancak eşitlikle mümkündür. Türkiye halklarının ortak geleceği, Kürt halkının taleplerini tanımak ve onunla dayanışmakla kurulacaktır. Sosyalistler, bu sorumluluğu ertelenemez bir görev olarak ele almalı; barışın, adaletin ve özgürlüğün sesi olmalıdır.
Sonuç: Sosyalist Bir Cumhuriyet İçin Ortak Mücadele
Cumhuriyet’in tarihsel meşruiyetini yadsımadan, burjuva karakterini unutmadan, halkların eşitliği, sınıfların kaldırılması ve özgür bir toplumsal düzen için mücadele etmek: Bugün ihtiyacımız olan siyasal çizgi budur. Laiklik, toplumsal cinsiyet eşitliği, emek mücadelesi ve halkların birliği; bu yeni cumhuriyetin temel taşlarıdır.
Cumhuriyet öncesine dönülerek değil, cumhuriyetin içinden, onu aşarak, sosyalist bir cumhuriyete doğru ilerleyerek bu hedefe ulaşılabilir.
