Geçen yüzyılın ilk on yıllarında, sosyalist idealler büyük bir hızla zemin kazanıyordu. Bunun bir sonucu olarak, 1917’de Çarlık Rusya’sında tarihteki ilk sosyalist devrim gerçekleşti. Bir yıl sonra, 1918’de, Almanya’da benzer bir devrimci hareket gerçekleşti, ancak zaman içinde kendini kabul ettirmeyi başaramadı. Aynı zamanda, çeşitli ülkelerde sol hareketler ortaya çıktı ve Bolşevik devrimi örneğini izleyerek dünyada sayısız komünist partileri kuruldu. Sanayi işçi sınıfı, güçlü ve militan sendikalarıyla, kapitalist düzene açıkça meydan okudu.
Değişim rüzgarları tüm gezegene yayılırken Adolf Hitler tarafından ortaya atılan ırkçılık veya “üstün ırk” fikirleriyle Almanya’da Naziler ve İtalya’da faşistler ortaya çıktı. Bu ırkçı faşist iklimi takip eden, İspanya’da Franco’nun aşırı muhafazakâr ve Katolik Falanjizm’i sosyalist devrim girişimine karşı zafer kazandı.
Faşizm/Nazizm, her ikisi de ülkelerindeki işçi sınıfını ezmeye, sosyalizme yönelik her toplumsal değişim girişimini vahşice kanla bastırmaya çalıştı. Almanya’da, Adolf Hitler, Führer oldu. Ülke topraklarının %13’ünü ve nüfusunun onda birini kaybettiği Versay Antlaşması’nın yarattığı kompleksle dünyayı fethetmeği ve Birinci Dünya Savaşı’nda kaybettiği toprakları kurtarmayı hedefledi.
Bugün, neredeyse bir asır sonra, bu insanlık dışı kıyımı anımsatan aşırı sağcı faşist ve anti-komünist politikaların yeniden doğuşuna tanık oluyoruz. Nazi-faşist bir ruh, geçen yüzyılda olduğu gibi emekçi halk düşmanı bir perspektife dayanan projelerle dünyanın birçok ülkesinde ya iktidara geldi ya da muhalefette seçilmeyi bekliyor.
Aşırı sağ faşizm liderleri arasında; Javier Milei, Jair Bolsonaro, Giorgia Meloni, Viktor Orbán, Marine Le Pen, Erdoğan, İspanya’da Vox, Almanya’da Geert Wilders, Almanya’da AfD, vb.) bu listeye, 20 Ocak 2025’te ikinci defa ABD başkanlığına gelecek olan Donald Trump da dahil oldu.
Trump, ideolojik konumu nedeniyle bir neo-Nazi olarak kabul edilebilir, yüksek sesle konuşur: beyaz üstünlükçü, derinden ırkçı ve yabancı düşmanı, ataerkil ve global tekelci kapitalizmin sadık savunucusu, aşırı bir milliyetçi. Göreve getirdiği kabine üyelerinin politik eğilimleri de bunu açıkça ortaya koyuyor: ülkesinin en gerici faşistlerini seçti. Seçim kampanyası vaatlerine uygun olarak, krizden çıkamayan ABD kapitalizmini kurtarmaya ve yirminci yüzyıl boyunca sürdürdüğü hegemonik rolü devam ettirmeye odaklanıyor ve her koşulda Çin’i durdurmayı planlıyor.
Donald Trump’ın Beyaz Saray’da kalacağı zaman içinde yönettiği ve koruduğu büyük şirketler ve milyonerler dışında dünyada çok az insan için iyileştirmeler yapacak. Açıkça üstünlükçü ideolojik duruşu Türk, Kürt , Arap veya dünyanın herhangi bir yerinde yaşayan halklar için gerçek bir tehlike olarak konumlandırıyor.
Seçmenleri büyüleyen şu sözlerinin hangisi gerçekçi: II. Dünya Savaşı’nın sonunda ABD’nin yaşadığı o altın dönemi yeniden geri getirme sözü hemen hemen imkânsız. Dünyadaki ucuz işgücünü kullanan ABD sermayesinin ülkeye geri dönmesi için yaptığı çağrılar sanayi sektörleri için gerçekçi değildir. Seçim kampanyasında, Meksika sınırından göçmen geçişini sıkı bir şekilde kapatma sözü verdi. ABD topraklarında yaşayan 12 milyon kaçak insanı sınır dışı etmeyi vaat etti. Ona halk desteği kazandıran, yabancılara karşı nefreti yoğunlaştıran ve oy çekmeye hizmet eden, yabancı düşmanlığını körüklemek onun açısından iyi bir yöntemdi. Ancak bu sözü yerine getirmesi imkansız gibi görünüyor. Eğer yapmaya kalkışırsa o zaman tarımda, hizmet sektörlerinde ve inşaatta çalışacak muazzam sayıda emekçiyi bulması gerekir ki bunun için ne bir hazırlık ne de etkileyici lojistik bir destek ufukta görünmüyor.
Pragmatist bir cumhuriyetçi olan Trump; küreselleşmeye karşı çıkması, askeri harcamalarda ciddi bir azalmaya yol açması ve Avrupa’nın NATO’yu daha fazla finanse etmesini istemesi milliyetçi politik elitin temsilcisi olduğunu kanıtlıyor. Ancak, ABD askeri-sanayi kompleksinin savaşlara ihtiyacı var. İşçi sınıfına ve orta sınıfa umut veren bu “popülist söylemiyle, ülkesini yeniden büyük yapması olanaklı görünmüyor.”
Ortaya çıkan en büyük soru, ulusal ekonomiyi öncelese bile yeniden canlandırıp canlandıramayacağıdır. Ekonomik önerilerinde; en üst zengin tabakanın gelir vergisini % 30’a kadar azaltacak ve Çin’den gelen malların ithalatı üzerindeki tarifelerde yüksek artışlar öngörülüyor. Bu şekilde, “kamu harcamalarını finanse ederken, devlet aygıtını büyük ölçüde ortadan kaldıracak, sektördeki çalışanların işten çıkarılmalarını finanse etmeyi düşünüyor.”
Tüm kapitalist ülkelerde olduğu gibi ABD’de de en önemli ekonomik kararları gerçekten kim alır: başkan mı yoksa tekelci militarist burjuvazi mi? imparatorluğun dünyaya yönelik politikasında, askeri-endüstriyel kompleksinin en önde gelenleri; Lockheed Martin, Boeing, Northrop Grumman, Raytheon Technologies, General Electric, BAE Systems Inc. Ball Aerospace & Technologies, Bell Textron, Booz Allen Hamilton ve diğerleri belirleyici bir üstünlüğe sahiptir. Astronomik bir ciroya sahip ve Gazze’de insanlık suçu işleyen bu büyük kan emeci şirketlerin savaşlara ihtiyacı var. Eğer Trump Ukrayna’daki savaşı sona erdirmekten bahsediyorsa, ki bu gerçekte, NATO’nun küçük düşürücü yenilgisiyle zaten sona ermiş durumda ve 500.000 genç Ukraynalının öldürülmesiyle mümkün oldu. Ve mutlaka daha büyük yıkıma neden olan yeni savaşlara ihtiyaç duyulacaklar.
Neo-Nazi olarak adlandırılabilecek bir retorikle, Hitler’in yaptığı gibi “üstün bir ırktan” bahsetmiyor, ancak düzensiz göçmen kitlelerinin geldiği “bok çukuru ülkelerden” söz ediyor. Tüm vurguyu ABD’nin büyüklüğüne ve üstünlükçü bir laf kalabalığıyla yapmaktadır. O her zaman büyük güç faktörleriyle uyum içinde ve Çin’in yükselişini bu yüzden kontrol altına almayı amaçlıyor.
Trump’ın dilinden düşürmediği ve neo Nazilerin hararetle savunduğu “Yeniden büyük Amerika” aslında yeni dünyada kaptığı egemenliğini kaybetmemek için bir arayıştır. Bir grup BRICS+ ülkesiyle beraber Çin ön planda doların tahakkümüne karşı alternatif arıyor.
- yüzyılda Trump Hitler’i farklı bir söylemle izliyor. İleri sürdüğü öneriler, “her zaman Çin’i bir güç kutbu olarak engellemeyi, yerel ekonominin milliyetçi bir kriterle yenilenmesini ve her şeyden önce büyük sermayeye odaklandığını kanıtlıyor.” Son açıklamalarıyla şimdiden dünyaya meydan okuyor. Kanada’nın ilhakını, Panama Kanalı’nın geri kazanılmasını, Grönland’ı satın almayı, Uyuşturucu kartelleri “terörist” ilan ederek Meksika’ya askeri müdahaleyi tasarlıyor. Buna, Orta Doğu’yu “ateşe verme” vaadi ve Meksika Körfezi’nin adını Amerika Körfezi olarak değiştirmek gibi faşist yayılmacı hedefler eklenebilir.
Trump tıpa tıp Hitler’e benzemeyebilir ancak söylemi ve uygulamaları onun insanlık için bir tehlike oluşturduğunu doğrulamaktadır. Başka hangi lider diğer devletlere “bok çukuru ülkeler” diyebilir? Sözde insan haklarının beşiğinde çok ciddi iki federal suçtan hüküm giydi ve mahkûm edildi. Hitler gibi “Üstün bir ırktan bahsetmiyor, ancak davranışı derin inancının bu olduğunu gösteriyor.
Daha da kötüsü Trump etrafına topladığı aşırı sağcı liderlerle faşist enternasyonal kurmayı hedefliyor ve dolayısıyla faşizmin yükselişine öncülük ediyor. Bu girişimiyle Hitler’den ne farkı kaldı?
-Marcelo Colussi , Rebelion, 13/01/2025
mmcolussi@gmail.com,
