Sovyetler Birliği’nin Faşizmin Yenilgisindeki Rolü: Seksen Yıl Sonra Kısa Bir Değerlendirme-Çeviri

Berlin’e, Hitler’in inine ilk ulaşanlar Sovyetlerdi. Nazizmin simgelerinden biri olan harabeye dönmüş Reichstag’ın üzerine Kızıl Bayrağı dikenler de onlardı.
Nazizm rejiminin, Kızıl Ordu’nun gücüyle yerle bir edilmesinin 80. yıldönümü, yalnızca bu büyük uygarlık zaferinin kahramanlarını anmak için değil, aynı zamanda günümüzde yeniden yükselişe geçen faşizmin doğasını ve kapsamını irdelemek için de uygun bir vesiledir.
Bu türden bir değerlendirme, kaçınılmaz olarak, ABD ve başlıca müttefikleri olan Birleşik Krallık ve Fransa tarafından inşa edilen, ezici biçimde baskın olan anlatının eleştirisiyle başlamak zorundadır. Bu anlatıya göre, Avrupa’da faşizmi mağlup edenler bu Batılı güçlerdi.
Daha da spesifik olarak, bu anlatı, Üçüncü Reich’ın yenilgisinin, Londra ve Washington’un Normandiya çıkarmasıyla Batı cephesini açarak taarruza geçmesiyle başladığını iddia eder.
ABD’nin güçlü kültür endüstrisi –başta Hollywood ve akademi olmak üzere– bu operasyonu, Hitler rejiminin kaderini tayin eden temel dönemeç olarak gösterdi. Yüzlerce film, binlerce röportaj, gazete ve televizyon programı ile yine sayısız makale ve kitap, Nazizmin Avrupa’daki yenilgisinin bu çarpıtılmış imgesini adeta kazıya kazıya belleklere kazıdı.
Bu anlatının egemenliği, Nazizmin yıkılmasında Sovyetler Birliği’nin belirleyici ve vazgeçilmez katkısını büyük bir unutkanlık perdesiyle örtüyor. Bazı çok kritik veriler bilinçli şekilde göz ardı ediliyor: Örneğin Hitler’in, o dönemde neredeyse tüm Batı Avrupa’yı rakipsiz biçimde kontrol ederken Sovyetler Birliği’ne yönelik başlattığı cehennemi saldırı olan Barbarossa Harekâtı 22 Haziran 1941’de başladı.
Normandiya çıkarması olarak bilinen “D Günü” ise neredeyse tam üç yıl sonra, 6 Haziran 1944’te gerçekleşti. Bu uzun süre boyunca Sovyetler Birliği, dönemin dünyanın en güçlü askeri gücüyle tek başına savaşmak zorunda kaldı. Hitler, yaklaşık üç milyon askeri, üç bin kilometrelik bir cephede Sovyetler Birliği’ni işgal etmek üzere seferber etti.
Özetle söylemek gerekirse, faşizmin Avrupa’daki yenilgisinde temel aktör –tek olmasa da– Sovyetler Birliği idi. İkinci Dünya Savaşı’nın yol açtığı can kayıpları üzerine yapılan çeşitli derlemeler, Sovyetler Birliği’nde yaklaşık 26 milyon kişinin –sivil ve asker toplamda– hayatını kaybettiğini gösteriyor. Bunların büyük çoğunluğu Rusya ve Ukrayna’da öldü. Naziler, Sovyet askerlerini köle iş gücü olarak kullandıktan sonra sistematik biçimde yok etti. Yaklaşık 3,3 milyon Sovyet askerinin bu şekilde hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.
Birleşik Krallık savaşta yaklaşık 450.000 kişiyi kaybetti. ABD’nin, Pasifik Cephesi dahil olmak üzere toplam kaybı ise yaklaşık 420.000 kişiydi. Almanya’nın yaklaşık 7,5 milyon kaybı olduğu tahmin ediliyor; buna yaklaşık 6 milyon kişiyi bulan Holokost kurbanları da eklenmelidir. Bu kısa sayı dökümü bile insanlığı Nazi-faşist salgınından kurtarmak için “bedenini ortaya koyanların” kimler olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. (1)
Sovyetler Birliği, ABD ve Birleşik Krallık’ın işbirliği olmasaydı dahi Berlin’e ulaşabilir ve Nazi rejimini yıkmayı başarabilirdi; bu olasılık tamamen yabana atılamaz.
Tarihin acı gerçekleri, İkinci Dünya Savaşı’yla ilgili “resmî anlatının” –yani Nazizmi “özgür dünya”nın yendiği, Sovyetlerin katkısının ise tali olduğu iddiasının– ne denli çarpıtılmış olduğunu gözler önüne seriyor. Gerçekte olan ise tam tersidir: Sovyetlerin kahramanca direnişi ve ardından gelen ezici karşı taarruzu olmadan ne İngilizler ne Amerikalılar Berlin’e yaklaşamazdı.
Dahası, ABD ve İngiltere liderliklerinin, Winston Churchill’e atfedilen ve ikiyüzlüce dile getirilen bir öğüdü –Sovyetler ve Almanya birbirini zayıflatsın, biz de sonrasında kapitalizmi yeniden inşa ederiz– gizlice benimsediklerine dair yeterince güçlü emareler mevcuttur. Ama bu olmadı: Almanya, Doğu’dan gelen karşı saldırıya direnemedi ve tarihte eşi benzeri olmayan bir gelişme yaşandı.
Bu nedenle Berlin’e ilk ulaşanlar Sovyetlerdi; bu an, iki Kızıl Ordu askerinin harabeye dönmüş Reichstag’ın üzerine Sovyet bayrağını diktiği o unutulmaz fotoğrafla ölümsüzleştirilmiştir.
Aynı kahraman ordu, Auschwitz başta olmak üzere (bugünkü Polonya’nın güneyinde, Almanya sınırına yakın bir yerde kurulu olan, Nazi Almanyası’nın en büyük ve en önemli kampı), Majdanek ve Treblinka gibi birçok toplama kampını da ilk olarak özgürleştiren güç oldu. Hepsi de Polonya’da bulunan bu kamplar, Nazi vahşetinin başlıca mekânlarıydı.
Telma Luzzani’nin isabetle belirttiği gibi: “Kızıl Ordu 30 Nisan 1945’te Berlin’e ilk ulaşan güç oldu. Sovyetler Birliği’nin Avrupa parçası dışında, tek başına 16 ülkeyi, yaklaşık 120 milyon insanı özgürleştirdi. ABD ve Birleşik Krallık ise birlikte yalnızca altı ülkeyi özgürleştirdiler.” (2)
Son olarak, emperyalizm ve onun entelektüelleri tarafından yaratılan anlatının, Avrupa’nın işgal altındaki topraklarında en büyük direnişi örgütleyen komünistlerin belirleyici rolünü de gizlediğini anımsamak gerekir. Kübalı gazeteci ve tarihçi Ángel Guerra’nın da belirttiği gibi: “Avrupa’nın işgal altındaki topraklarında en büyük direnişi komünistler gösterdi ve Yugoslavya, Yunanistan ve Arnavutluk’ta güçlü gerilla hareketleri kurdular.” Buna İtalyan partizanların, Fransız direnişçilerin ve Varşova Gettosu’nda Holokosta karşı savaşan Yahudilerin direnişini de eklemeliyiz. (3)
Egemen ideoloji, Avrupa’nın yeniden demokratik olarak inşasını mümkün kılanın Marshall Planı ya da Keynesyen politikalar değil, bu sol güçlerin Nazi-faşizmin yenilgisiyle elde ettiği tarihsel zafer olduğunu örtbas eder. Bu zafer, bugün yalnızca Avrupa’da değil, aynı zamanda ABD’de de ciddi tehdit altındadır.
Bu yüzden, seksen yıl önce kazanılmış bu tarihsel zaferi gerçek haliyle anımsamak sadece ahlaki bir görev değil, aynı zamanda bugün içinde bulunduğumuz kültürel savaşta siyasi bir gerekliliktir.

–Atilio Boron, Observatorio de la crisis, 8 Mayıs 2025

About Mehmet Tas

Check Also

Ekim Devrimi ve günümüzün iki sorunu

Sevgili arkadaşım, Bu sorunları Ekim Devrimi’nin 100. yılında çok tartıştık. O polemiklere yeniden dönmek istemiyorum. …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com