LENİN’İN İKİ FARKLI DEMOKRASİ ANLAYIŞI (1)- M. Taş

Lenin demokrasi analizini, Marx’ın yazmaya ömrünün yetmediği devlet ve politika üzerinden yapar. 1917’de Devlet ve Devrimi yazmadan önce demokrasi hakkında söyledikleri tartışmasız Marksistler arasında en tutarlı olanıydı. Demokrasi üzerine yaptığı açılımlar hala güncelliğini korurken Devlet ve Devrim’de “Proleter demokrasinin” teorik temellerini açıklayan değerlendirmeleri birbiriyle çeliştiğini pek çok marksist yazar kabul ediyor. Demokrasi teorisindeki belirsiz söylemleri ikinci yazıda değerlendireceğiz ancak şimdi Rus emekçi haklarının devrimci ayaklanmalarını zafere götüren demokrasi vizyonunu özetlemeye çalışalım.

Reformları vurgularken Lenin, sosyal temelli demokrasiyi herkesin anlayacağı dilde anlatır. O, sosyalist demokrasinin kuruluşundan önce ama onun dayanacağı demokratik kazanımların önemini kalın çizgilerle çizer. Şunları söyler; “Devrimci Sosyal-Demokrasi, reformlar uğruna mücadeleyi her zaman faaliyetlerine dahil etmiştir. Ancak ‘ekonomik’ ajitasyonu yalnızca hükümetten her türlü önlemi talep etmek için kullanmaz: aynı zamanda (ve en başta çarlıktan) otokratik bir hükümet olmaktan çıkmasını talep etmek için de kullanıyor.” Dikkatlice okunduğunda anlaşılacağı gibi otokratik rejime karşı “Burjuva demokrasisini savunuyor. Menşeviklerin dar görüşlülüğünün aksine, Lenin, özgürlüklerin yokluğunun ve çarlığın ürettiği en temel haklardan yoksun otoriter siyasi yapılarının sona ermesini siyasi çalışmanın merkezine yerleştirmeyi seçti. Bu doğrultuda, Lenin şunları belirtir:

“İşçiler bilmelidirler ki, gericiliğin bu duvarlarını yıkmadan, burjuvaziye karşı mücadeleyi başarıyla sürdürme şansları olmayacaktır […] Mutlakiyetçiliğe, gerici zümrelere ve kurumlara karşı radikal demokrasiyi geliştirmek, işçi sınıfının doğrudan bir yükümlülüğüdür.” (Halkın düşmanları kim, sosyal demokrasiye karşı nasıl savaşırlar) Sosyalist devrim yapılmadan önce işçi sınıfı hareketine gösterdiği hedef burjuva demokrasisini mümkün olduğu kadar derinleştirmek.

Bütün bu alıntılara rağmen hala bazı arkadaşlar demokrasi mücadelesini “liberalizm” olarak görüyorlarsa, Lenin’in şu görüşlerini bir kez daha okusunlar; ona göre “Rus işçi partisinin en acil siyasi görevinin otokrasiyi devirmek, siyasi özgürlüğü elde etmek” (hareketimizin acil görevleri) olduğu giderek daha açık hale geliyor diyor. Fakat bu görüşünü daha da derinleştiriyor, “siyasi özgürlüğün işçileri sefaletten hemen kurtarmayacağını, aksine onlara sefalete karşı savaşmak için silahlar sağlayacağını” (yoksul köylülere) yazar.

Siyasal düzeyde demokratik hakların güvence altına alınması, aynı zamanda emekçiler için bir mücadele silahı olduğu kadar, ulaşılmak istenen hedeflere gidişi engelleyen baskıların ortadan kaldırılmasına yönelik bir adımdır. Bu demokrasiyi oluşturmak için nasıl adımlar atılabilir? Lenin, yeni olmayan bazı programatik öneriler ileri sürdü, ezilen halklar, kadınlar, homoseksüeller ve lezbiyenler için politikalar geliştirdi.

Bolşeviklerin ve diğer Marksistlerin etkin olduğu Sovyetler, barındırdığı çoğulculuk ve toplumsal faaliyetleriyle gerçek demokrasinin bir modeline dönüştü. Devleti, parlamentosu ve hükümeti olmayan devasa bir toplumsal örgüttü. Açık tartışmalar, adaylar arası yarışmalar, düşünce özgürlüğü ve adil seçimlerle halk temsilcilerinin seçildiği   Rusya’nın aradığı toplumsal demokrasinin hayat bulduğu bir örgütlenmeydi. Yoksul işçiler, köylüler, kadınlar, ezilen halklar kendi kendilerini yönettikleri Sovyetlerde demokrasiyi yaşıyor ve yaşatıyorlardı.

Fakat bu durum uzun sürmedi Şubat 1917’den sonra tamamen farklı koşullar gelişti. Sovyetlerde gerçekleşen demokrasiyi iktidara taşımak isteyen Bolşeviklerle bu demokratik birikimi inkar eden Eserler arasında kapışma sertleşti. Arada liberal demokrasiyi iktidara taşıyacak liberal burjuvazi yoktu. Kurulan geçici hükümet kendisinden beklenen performansı gösteremeyince Sovyetlerin geleceği tartışmaya açıldı.

Seçimler ve kurucu meclis kararları Çarlık yıkılmadan önce Bolşeviklerin katılımıyla Sovyetlerde kararlaştırılmıştı. 1917’den sonra karar yeniden gözden geçirilmesi ve gerekirse başka bir tarihe ertelenmeliydi (Rosa Lüksemburg’un önerisi). Seçimlerden çıkacak sonucu Lenin tahmin etmişti. Troçki’ye ertelenmesi gerektiğini söylemesine rağmen, ikna edemedi. Adı üstünde kurucu meclis, meclis değildi. Gerçek demokrasi ağır bir darbe alırken Sovyetleri kapatmak isteyen Eserler seçimlerden büyük bir zaferle çıktı.  Lenin ve Bolşeviklerin kararıyla kurucu meclis açıldığı gün kapatıldı. Bu ani karar değişikliği burjuva demokrasine olduğu kadar gerçek demokrasiyi barındıran Sovyetler de zarar vardi.

Eserler ve Menşeviklerin çekilmesiyle Sovyetler güç kaybına uğradı. Bunu telafi etmek amacıyla 1918 ve 1919’da yapılan demokratik dönüşümler sayesinde halkın güveni geri kazanılmıştı. Savaşın bitmesiyle, işçiler fabrika yönetimine gelmiş, işsizler iş bulmuş, açlar doyurulmuştu. Kadınlara ve ezilen halklara dünyada eşi görülmemiş haklar sağlandı. Sol Eserlerin ve Enternasyonal Menşeviklerin katılımıyla Bolşeviklerin öncülüğünde kurulan sol koalisyonla çoğulculuk korunmuştu, düşünce özgürlüğü, seçme ve seçilme hakları adil seçimler gerçek anlamda demokratik içeriği korunmuştu. Fakat Çeka’nın düzenlediği provokasyonlar sonucunda iki parti koalisyondan çekildi ve iç savaş patlak verdi.

Tüm bu karmaşık süreç bir yandan devam ederken proleter demokrasinin kurulma aşamasında  Lenin’in teorik açılımlarındaki belirsizlikler ve çelişkili söylemleri Bolşevik liderlerin uygulamalarına yansıdı ve demokrasinin kısa zamanda sönümlenmesini getirdi..………

Gelecek yazı

LENİN’İN DEMOKRASİ ANLAYIŞINDAKİ BELİRSİZLİKLER (2)

About Mehmet Tas

Check Also

Ekim Devrimi ve günümüzün iki sorunu

Sevgili arkadaşım, Bu sorunları Ekim Devrimi’nin 100. yılında çok tartıştık. O polemiklere yeniden dönmek istemiyorum. …

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com