DEMOKRASİYE GEÇİŞ SÜRECİNİN ON İLKESİ

DEMOKRASİYE GEÇİŞ SÜRECİNİN ON İLKESİ

Otoriter rejimlerden demokrasilere geçiş sürecini başarıyla tamamlayan ülkelerin deneyimlerini analiz eden uluslararası bağımsız araştırma kurumları on önemli ilke saptadı. 23 Haziran seçimlerinden sonra Türkiye’nin otoriter rejimini sorglamaya başlayan ilerici demokrasi güçleri farklı ülkelerde çok farklı koşullarda gerçekleşen bu deneyimleri politik birikimine katması mücadele kapasitesini genişletir.

On ilkeyi başlıklar halinde özetlerken demokrasiye dönüşün mücadelesini veren güçlerin bazı söylem ve pratiklerini hatırlatmak ve ilkeleri puanlayarak  genel bir değerlendirme yapmak istiyorum.

1- Demokratik geçiş sürecinde küçük adımlarla ilerleyin.

Otoriterizmden demokrasiye geçişte yavaş ama istikrarlı bir şekilde hareket ederseniz iyi sonuç alabilirsiniz.  Büyük değişimleri beklemek yerine küçük adımlar atmayı tercih ediniz. 

Sosyalist sol dahil tüm muhalefet ‘Hayır’ kampanyasında olduğu gibi ev, sokak ve mahallelerde küçük devrimleri hedeflemeli.

2- Hiç bir zaman pozitif dili ve kapsayıcı perspektifi kaybetmeyin.

Geçiş sürecini belirleyen politik liderler halkı hayal kırıklığına uğratmayacak mütevazı vaatler yoluyla  pozitif bir proje sunabilmelidir. CHP, HDP ve İmamoğlu’nun yapıcı birleştirici dili genel olarak kabul görmesine rağmen henüz tam olarak tüm toplumun ortak diline dönüşmemiştir. Tüm baskı ve manipülasyonlara rağmen Kürt halkının ve HDP’nin vakur ve kapsayıcı duruşu örnek alınmalıdır.

3- Mutlaka koalisyon oluşturun.

Ortaklıklar ve ittifaklar demokrasi için vaz geçilmez. İşbirliği, kapsayıcılık, şeffaflık ve hesap verebilirlik demokratik sistemin özüdür. CHP, İP ve SP partilerinin birlikte hareket etmeleri olumlu bir adım ancak HDP’yi dışarda tutmak otoriter rejime manevra yapma fırsatı tanıyor.

Koalisyonlar anti Erdoğan‘la sınırlandırılmamalıdır. Demokrasiyi yeniden inşa etme programının ana çerçevesi etrafında birleşilmeli. HDP bu anlamda başlattığı yeni anayasa  projesi yapıcıdır desteklenmelidir.

4- Diyalog için alan yaratın ve koruyun.

Muhalefet, sivil toplum örgütleri ve sıradan vatandaşlar arasında güveni artırmak için diyaloga ihtiyaç var, bu da geçiş sürecinin başarı anahtarıdır. Görüşmelerde geçmiş anlaşmazlıklar yerine “gelecekteki ortak hedeflere” odaklanılmalı.

Muhalefetteki üç parti arasında diyalog belirli düzeylerde yaratılmış durumda. Hatta 23 Haziran’da İstanbul seçmeni diyalogu benimsedi ve daha da ileriye götürülmesini istedi.

Üç muhalefet partisinin HDP ile şafaf olmayan diyalogları demokrasiye dönüş sürecini sekteye uğratır. Otoriter rejimi yıkmayı hdefleyenler kurdukları diyalogları halka duyurmaları demokratik politilarının gereğidir.

5- Bir anayasa hazırlamaya  odaklanın.

Anayasa, ülkenin geleceği için çok önemlidir, çünkü temel bir rehberlik görevi görür. Yeni anayasa taslağını hazırlamak… çok sayıda katılımcıyı içine alan gerçekten kapsayıcı bir süreç olmalı. Toplumun tüm kesimleriyle geniş hedeflere odaklanmayı ve süreç boyunca şeffaflığı sürdürmekten geri durulmamalı.

HDP’nin başlattığı yeni anayasa kampanyasına diğer ülkelerde olduğu gibi genel bir ihtiaçtır.Yeni başlayan bu süreci partilerin katılımıyla demokrasiye dönüşün ana hedefine dönüştürülmelidir.

6- Gerilimleri ve kutuplaşmaları yönetin.

Demokrasiye geçişlerin bazıları krizdeki ekonominin tetiklediği sivil ve sosyal huzursuzluklardan önce başladı. Emekçi halkların otoriter rejimleri protesto etmelerinin arkasındaki ana neden ekonomik krizin yarattığı yıkımdır. Demokrasi yanlısı liderler protestoları yönetebilmeli ve geçiş sürecini raydan çıkarmayacak çözümler üretebilmelidir. Toplumdaki ötekileştirilmişler için eşitlik, adalet ve kucaklayıcı politikalar geliştirilmeli.

7- Siyasal partilerin önemini ihmal etmeyin

Siyasi partiler, iletişim ağlarının oluşmasında, grupların politik eğitiminde, seçimlerin düzenlenmesinde ve geçiş stratejilerinin geliştirilmesinde önemli rol oynamaktadır.

HDP’nin dışarıda tutulması demokrasinin vaz geçilmez unsuru olan partilerin önemine kuşku düşürdüğü gibi geçiş sürecine zarar veriyor. Altı milyon oyu olan bu partiyi muhalefet sahiplenirse partilerin önemini arttırır ve partileri önemsemeyen otoriter rejime iyi bir ders olur.    

8- ordu, güvenlik ve istihbarat servisleriyle ilişkilerde dikkatli davranın.

Otoriter rejimler genellikle askeri elitle sıkı ilişkiler içinde olur.

Güvenlik hizmetleri siyasi faaliyetlerden ve partizan tutumlarından uzak durmaları için ikna edici diyalog süreçleri kesintisiz sürdürülmeli ve demokratik sivil kontrol için kampanyalar başlatılmalıdır.

9- Gerçek uzlaşmaya ve geçiş döneminin adaletine olan ihtiyacı kabul edin.

Otoriter rejimler genellikle siyasi suçlar ve insan hakları ihlallerini miras bırakır. Rejimin terörize ettiği gruplar demokratik geçişlerde insan hakları ihlalleriyle karşılaştığından adalet dikkatlice uygulanmalıdır. Unutmamak gerekir ki, mağdurların hakları intikam, suçlama ve utandırmayla değil diyalog hoşgörü yoluyla sağlanabilir.

Anti-otoriter muhalefet demokrasiye dönüş sürecinin adaletini geliştirecek ciddi projeler geliştirilmelidir.

10- Etnik, cinsiyet ve inanç ayırımlarını anlayın ve toplumun her kesiminde anlaşılır hale getirin.

Demokrasinin kapsayıcı, güçlendirici ve eşitlikçi özelliğini demokratik geçişlerde etnisiteye ve cinsiyete duyarlı bir perspektif katmakla olur.

Kürt halkıının, kadınların ve diğer ezilenlerin parti ve kuruluşlarına pazitif ayırımcılık uygulayarak sosyal örgütlenmelerin her kademesinde rol almalarına özen gösterin.

HDP’de kadınların her aşamada etkin rol almaları tüm partilere örnek gösterilmeli. HDP tüm Türkiye’ye sahip çıkarken diğer muhalif partiler, AKP-MHP nin ne dediğine bakmadan, Kürtlere sahip çıkmalı. Bu yönde adılacak cesur adımlar kararlılıkla sürdürülürse otoriter rejimin beka iddiası çürütülür.

Her ilkeye birer puan verirsek muhalefet partileri arasında en fazla oyu HDP’nin alacağını tahmin edebiliyorum. Ancak demokrasiye dönüş sürecinin başarısı için bir tek partinin iyi puan alması yetmez. Tüm partiler on üzerinden on alabilirse otoriter rejinimin sonu gelebilir.

https://www.devex.com/news/10-lessons-on-democratic-transitions-and-its-development-impact-88738

About Mehmet Tas

Check Also

Köşelerden Bir Demet (194)-Cavlı Çulfaz

O kitap insanın eyleminden söz ediyordu hatırlayın, düşünüp duran filozofları bırakın diyordu, sürekli değişen koşullar …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

PHP Code Snippets Powered By : XYZScripts.com